تشخیص بانک از شماره کارت

راهنمای استفاده از تشخیص بانک از شماره کارت

1. شماره کارت ۱۶ رقمی (یا دست‌کم شش رقم اول آن) را وارد کنید.
2. نام بانک از شش رقم اول تشخیص داده می‌شود.
3. اگر ۱۶ رقم وارد کنید، صحت شماره با الگوریتم لون هم بررسی می‌شود.

ساختار شمارهٔ کارت بانکی

کارت‌های بانکی شبکهٔ شتاب، که تقریبا همهٔ کارت‌های بانکی صادرشده در ایران را شامل می‌شود، شماره‌ای شانزده‌رقمی دارند. این شماره سه بخش دارد. شش رقم اول، شناسهٔ صادرکننده است که به هر بانک یا مؤسسهٔ اعتباری اختصاص یافته و برخی بانک‌ها بیش از یک شناسه دارند. رقم‌های هفتم تا پانزدهم، شمارهٔ اختصاصی کارت در آن بانک است. رقم شانزدهم، رقم کنترل است که از پانزده رقم قبلی محاسبه می‌شود.

این ساختار با استانداردهای جهانی کارت‌های پرداخت هماهنگ است. کارت‌های بین‌المللی هم شناسهٔ صادرکننده در ابتدای شماره و رقم کنترل لون در انتها دارند. به همین دلیل، الگوریتم بررسی صحت کارت‌های ایرانی با کارت‌های بین‌المللی یکسان است.

تشخیص بانک از شماره کارت؛ پیش‌شمارهٔ بانک‌های ایران

جدول زیر پیش‌شمارهٔ شش‌رقمی کارت برخی بانک‌های رایج را نشان می‌دهد. فهرست کامل‌تر در خود ابزار به کار رفته است.

پیش‌شماره‌ها را بانک مرکزی و شبکهٔ شتاب تخصیص می‌دهند. اگر بانکی پیش‌شمارهٔ تازه‌ای گرفته باشد که هنوز در فهرست نیست، ابزار ممکن است نام بانک را نشان ندهد، اما همچنان صحت شماره را با الگوریتم لون بررسی می‌کند.

الگوریتم لون؛ رقم آخر چطور ساخته می‌شود؟

الگوریتم لون که در اواسط قرن بیستم توسط مهندسی در شرکت آی‌بی‌ام طراحی شد، روشی ساده برای تشخیص خطاهای تایپی در شماره‌های طولانی است. روش کار این است: از سمت راست شماره، هر رقم دوم را دو برابر کنید؛ اگر حاصل از نُه بیشتر شد، نُه را از آن کم کنید. سپس همهٔ رقم‌ها، چه دوبرابرشده و چه دست‌نخورده، را جمع بزنید. اگر جمع بر ده بخش‌پذیر باشد، شماره از نظر الگوریتم معتبر است.

برای نمونه، عدد ۷۹۹۲۷۳۹۸۷۱۳ را در نظر بگیرید که مثال کلاسیک آموزش این الگوریتم است. از راست، رقم‌های جایگاه دوم، چهارم و غیره دو برابر می‌شوند و پس از کم کردن نُه از حاصل‌های بزرگ‌تر از نُه، جمع همهٔ رقم‌ها ۷۰ می‌شود که بر ده بخش‌پذیر است؛ پس عدد معتبر است. اگر حتی یک رقم این عدد تغییر کند، جمع دیگر بر ده بخش‌پذیر نخواهد بود. در کارت‌های شانزده‌رقمی، همین قاعده اعمال می‌شود.

الگوریتم لون چه خطاهایی را می‌گیرد؟

این الگوریتم همهٔ خطاهای تک‌رقمی را تشخیص می‌دهد؛ یعنی اگر یک رقم اشتباه تایپ شود، شماره نامعتبر می‌شود. بیشتر جابه‌جایی‌های دو رقم کنار هم را هم تشخیص می‌دهد، که از رایج‌ترین خطاهای تایپ است. البته همهٔ خطاها را نمی‌گیرد؛ مثلا جابه‌جایی ۰۹ با ۹۰ از چشم آن پنهان می‌ماند. با این حال، برای کاربرد روزمره، این الگوریتم بخش بزرگی از اشتباه‌ها را پیش از ارسال پول شناسایی می‌کند.

مهم است بدانید که معتبر بودن شماره در الگوریتم لون، به معنای وجود کارت یا فعال بودن آن نیست. هر شمارهٔ شانزده‌رقمی با رقم کنترل درست، از نظر الگوریتم معتبر است، حتی اگر هرگز صادر نشده باشد. برای اطمینان از اینکه کارت متعلق به فرد مورد نظر است، در هنگام کارت به کارت، نام صاحب کارت را که اپلیکیشن بانکی پیش از تأیید نمایش می‌دهد، با دقت بخوانید.

پیش از کارت به کارت چه چیزی را چک کنیم؟

کارت به کارت از رایج‌ترین روش‌های انتقال پول در ایران است و اشتباه در آن، گاهی به سختی قابل جبران است. پیش از تأیید هر انتقال، سه چیز را چک کنید. اول، شمارهٔ کارت را با ابزار یا با دقت بازبینی کنید. دوم، نام بانکی که ابزار یا اپلیکیشن نشان می‌دهد را با بانکی که گیرنده گفته مقایسه کنید. سوم و مهم‌تر از همه، نام صاحب کارت را که اپلیکیشن پیش از تأیید نمایش می‌دهد، بخوانید و مطمئن شوید همان کسی است که می‌خواهید به او پول بفرستید.

اگر پولی را اشتباه واریز کردید، فورا با بانک خودتان تماس بگیرید. بانک‌ها برای برگشت وجه واریزی اشتباه، رویه‌هایی دارند، اما موفقیت آن به همکاری گیرنده یا روند قانونی بستگی دارد و ممکن است زمان‌بر باشد. پیشگیری، با چند ثانیه بازبینی، بسیار ساده‌تر از جبران است. برای نوشتن مبلغ به حروف و پرهیز از اشتباه صفرها، تبدیل ریال به تومان را هم ببینید.

امنیت اطلاعات کارت

شمارهٔ کارت به تنهایی اطلاعات محرمانه‌ای نیست؛ برای دریافت پول، باید آن را به پرداخت‌کننده بدهید و روی بسیاری از رسیدها و فاکتورها هم نوشته می‌شود. اما اطلاعات دیگر کارت کاملا محرمانه‌اند. رمز اول کارت که در خودپرداز و کارتخوان استفاده می‌شود، رمز دوم یا رمز پویای خریدهای اینترنتی، کد CVV2 پشت کارت و کدهای تأییدی که با پیامک می‌آیند، هرگز نباید به کسی داده شوند؛ نه به کارمند بانک، نه به پشتیبان سایت و نه به کسی که با عنوان‌های جذاب تماس می‌گیرد.

رایج‌ترین روش‌های کلاهبرداری کارتی، صفحه‌های جعلی درگاه پرداخت و تماس‌ها یا پیام‌هایی است که با بهانهٔ جایزه، یارانه، بازگشت وجه یا مشکل حساب، از شما رمز یا کد پیامکی می‌خواهند. اطلاعات کارت را فقط در درگاه رسمی بانک‌ها وارد کنید، آدرس صفحه را پیش از وارد کردن اطلاعات بررسی کنید و به هر پیامی که از شما می‌خواهد رمز یا کد تأیید را برای کسی بفرستید، شک کنید.

شبکهٔ شتاب و یکپارچگی کارت‌ها

پیش از راه‌اندازی شبکهٔ شتاب، کارت هر بانک فقط در خودپردازها و پایانه‌های همان بانک کار می‌کرد. شبکهٔ تبادل اطلاعات بین‌بانکی یا شتاب، که با هماهنگی بانک مرکزی ساخته شد، این محدودیت را برداشت و امروز هر کارت بانکی را می‌توان در خودپرداز و کارتخوان هر بانک دیگری استفاده کرد. کارت به کارت بین بانک‌های مختلف هم از طریق همین شبکه انجام می‌شود. یکپارچه بودن ساختار شمارهٔ کارت‌ها، با شش رقم شناسهٔ بانک و رقم کنترل لون، بخشی از همین زیرساخت مشترک است.

یکی از پیامدهای این یکپارچگی، ساده شدن تشخیص بانک است. چون هر بانک شناسهٔ ثابت و مشخصی دارد، اپلیکیشن‌های پرداخت و همین ابزار می‌توانند تنها با شش رقم اول، بانک مقصد را تشخیص دهند. بسیاری از اپلیکیشن‌ها پس از وارد کردن شش رقم اول، لوگوی بانک را نمایش می‌دهند که خودش راهی سریع برای کشف اشتباه است.

سقف کارت به کارت و کارمزد

انتقال کارت به کارت سقف روزانه دارد که بانک مرکزی تعیین می‌کند و ممکن است هر چند وقت یک بار تغییر کند. برای انتقال مبالغ بیشتر از این سقف، از انتقال‌های پایا و ساتنا با شمارهٔ شبا یا انتقال درون‌بانکی استفاده می‌شود. کارمزد کارت به کارت هم برای هر تراکنش دریافت می‌شود و مبلغ آن را بانک مرکزی تعیین می‌کند. پیش از انتقال مبالغ بزرگ، سقف و کارمزد سال جاری را از اپلیکیشن بانک یا سایت بانک خود بررسی کنید.

برای انتقال‌های بزرگ یا انتقال به حساب‌های شرکتی، شبا روش مطمئن‌تری است، چون نام صاحب حساب در بیشتر سامانه‌ها پیش از تأیید نمایش داده می‌شود و ردیابی انتقال هم ساده‌تر است.

کارت‌های هدیه، اعتباری و مجازی

علاوه بر کارت‌های بدهی معمولی که به حساب بانکی متصل‌اند، بانک‌ها کارت‌های هدیه، کارت‌های اعتباری و کارت‌های مجازی هم صادر می‌کنند. کارت‌های هدیه معمولا مبلغ ثابتی دارند و به حساب متصل نیستند. کارت‌های اعتباری در سال‌های اخیر با عنوان طرح‌های اعتبار خرید رواج یافته‌اند. کارت‌های مجازی هم فقط شماره دارند و برای خرید اینترنتی صادر می‌شوند. همهٔ این کارت‌ها همان ساختار شانزده‌رقمی و رقم کنترل لون را دارند و ابزار آن‌ها را هم بررسی می‌کند.

چرا بانک کارت من تشخیص داده نمی‌شود؟

اگر ابزار نام بانک کارت شما را نشان نمی‌دهد، چند احتمال وجود دارد. ممکن است پیش‌شمارهٔ کارت شما تازه باشد و هنوز در فهرست نیامده باشد. ممکن است کارت متعلق به مؤسسهٔ اعتباری کوچکی باشد. یا ممکن است رقمی از شش رقم اول را اشتباه وارد کرده باشید. اگر هر شانزده رقم را وارد کنید و ابزار شماره را معتبر بداند، مشکل فقط در فهرست پیش‌شماره‌هاست و کارت شما درست است.

در سال‌های اخیر چند بانک و مؤسسهٔ اعتباری در بانک‌های دیگر ادغام شده‌اند. کارت‌های صادرشده پیش از ادغام، تا زمان تعویض، همان پیش‌شمارهٔ قبلی را دارند و ابزار نام بانک اصلی صادرکننده را نشان می‌دهد. این کارت‌ها پس از ادغام هم معمولا کار می‌کنند، اما ممکن است بانک جدید از شما بخواهد آن‌ها را تعویض کنید.

اگر کارت گم یا دزدیده شد

اگر کارت بانکی‌تان گم یا دزدیده شد، اولین کار مسدود کردن آن است. بیشتر بانک‌ها امکان مسدودسازی فوری کارت را از طریق اپلیکیشن، اینترنت‌بانک یا تماس با مرکز تماس شبانه‌روزی فراهم کرده‌اند. هرچه زودتر اقدام کنید، خطر سوءاستفاده کمتر است. سپس برای صدور کارت المثنی به شعبه مراجعه کنید یا از طریق اپلیکیشن درخواست بدهید. کارت جدید معمولا شمارهٔ تازه‌ای دارد و باید شمارهٔ جدید را به کسانی که مرتب برای‌تان پول واریز می‌کنند، اطلاع دهید.

اگر رمز کارت را جایی نوشته بودید که همراه کارت گم شده، یا گمان می‌کنید کسی رمز را دیده، علاوه بر مسدود کردن کارت، تراکنش‌های اخیر حساب را بررسی کنید و هر تراکنش ناشناخته را به بانک گزارش دهید. رمز کارت را هرگز روی خود کارت یا در کیف پول کنار آن ننویسید. بهتر است رمزی انتخاب کنید که حدس زدنش از روی تاریخ تولد یا شماره تلفن شما ممکن نباشد.

شمارهٔ کارت روی رسید و فاکتور

روی رسیدهای کارتخوان، معمولا فقط چند رقم اول و آخر شمارهٔ کارت چاپ می‌شود و بقیه با ستاره پوشانده می‌شود. این روش، که پوشاندن شماره نام دارد، از افشای کامل شماره در رسیدهایی که ممکن است دور انداخته شوند، جلوگیری می‌کند. اگر کسب‌وکار دارید و شمارهٔ کارت مشتریان را در جایی ذخیره یا نمایش می‌دهید، همین روش را به کار ببرید و فقط بخشی از شماره را نشان دهید.

کارت بانکی برای کودکان و نوجوانان

برخی بانک‌ها کارت ویژهٔ نوجوانان صادر می‌کنند که به حساب والدین یا حساب جداگانه با سقف مشخص متصل است. این کارت‌ها فرصت خوبی برای آموزش مدیریت پول و امنیت بانکی به فرزندان‌اند. همان قواعد امنیتی را از ابتدا به آن‌ها یاد بدهید: رمز را با هیچ دوستی در میان نگذارند، اطلاعات کارت را در بازی‌ها و سایت‌های ناشناس وارد نکنند و هر پیام مشکوکی را به والدین نشان دهند. عادت‌هایی که در نوجوانی ساخته می‌شوند، معمولا تا بزرگسالی همراه آدم می‌مانند و از بسیاری از کلاهبرداری‌های آینده پیشگیری می‌کنند.

شمارهٔ کارت و شبا

شمارهٔ کارت و شمارهٔ شبا دو چیز متفاوت‌اند. شمارهٔ کارت به کارت بانکی تعلق دارد و برای کارت به کارت استفاده می‌شود. شبا، شمارهٔ استاندارد حساب بانکی است که برای انتقال‌های بین‌بانکی پایا و ساتنا و واریز حقوق و انتقال‌های بزرگ به کار می‌رود. شبا از شمارهٔ حساب ساخته می‌شود، نه شمارهٔ کارت، و تبدیل کارت به شبا فقط از طریق سامانه‌های رسمی بانک‌ها ممکن است. برای بررسی صحت شبا، اعتبارسنجی شماره شبا را ببینید.

برای برنامه‌نویسان؛ اعتبارسنجی در فرم پرداخت

اگر فرمی طراحی می‌کنید که شمارهٔ کارت می‌گیرد، مثلا برای دریافت شمارهٔ کارت فروشندگان در یک بازار اینترنتی، بررسی لون در سمت کاربر تجربه را بهتر می‌کند. ورودی را پیش از بررسی پاک‌سازی کنید: فاصله‌ها و خط تیره‌ها را حذف کنید و ارقام فارسی را به انگلیسی تبدیل کنید. شماره را به گروه‌های چهارتایی تقسیم کنید تا خواندنش آسان‌تر شود. نام بانک را از شش رقم اول تشخیص دهید و کنار کادر نشان دهید؛ این بازخورد فوری، اعتماد کاربر را بیشتر می‌کند.

برای تست، هرگز از شمارهٔ کارت واقعی استفاده نکنید؛ از شماره‌های آزمایشی که درگاه‌های پرداخت در محیط تست خود ارائه می‌دهند استفاده کنید. و هرگز اطلاعات حساس کارت مثل CVV2 را در پایگاه دادهٔ خود ذخیره نکنید؛ پردازش پرداخت را به درگاه‌های مجاز بسپارید.

ابزارهای مرتبط

برای بررسی کد ملی، بررسی صحت کد ملی و برای شناسهٔ ملی شرکت‌ها، بررسی شناسه ملی اشخاص حقوقی را ببینید. سایر ابزارهای این حوزه در صفحهٔ کد ملی، کارت و شبا آمده‌اند.