فهرست مطالب
اوقات شرعی امروز برای شهری که انتخاب کرده‌اید، بالای این صفحه نمایش داده میشود؛ اذان صبح، طلوع آفتاب، اذان ظهر، غروب آفتاب، اذان مغرب و نیمهشب شرعی. شهر را از فهرست ۱۱۶ شهر ایران، از مراکز استان‌ها تا شهرهای مهم هر استان، انتخاب کنید یا دکمهٔ موقعیت من را بزنید تا اوقات برای موقعیت دقیق شما حساب شود. ابزار شهر انتخابی را به خاطر می‌سپارد تا دفعهٔ بعد لازم نباشد دوباره انتخابش کنید. اگر روز امروز را نگاه می‌کنید، کادری جداگانه اذان بعدی و زمان مانده تا آن را، به ساعت و دقیقه، نشان می‌دهد. برای روز دیگری، تاریخ را عوض کنید و برای کل ماه، جدول ماه را باز کنید. همهٔ محاسبه‌ها با روش تقویم رسمی ایران و در مرورگر شما انجام می‌شوند.
راهنمای استفاده از اوقات شرعی
- شهر خود را از فهرست انتخاب کنید یا «موقعیت من» را بزنید.
- تاریخ پیش‌فرض امروز است؛ برای روزهای دیگر تاریخ را تغییر دهید.
- برای دیدن اوقات شرعی کل ماه، جدول ماهانه را باز کنید.
اوقات شرعی چطور حساب می‌شوند؟
اوقات شرعی بر اساس موقعیت خورشید نسبت به افق محل تعریف می‌شوند و با فرمول‌های نجومی، از روی تاریخ و طول و عرض جغرافیایی شهر، دقیق قابل محاسبه‌اند. هر وقت تعریف مشخصی دارد. اذان ظهر لحظه‌ای است که خورشید از نصف‌النهار محل عبور میکند و در بالاترین نقطهٔ آسمان آن روز است. طلوع و غروب آفتاب، لحظه‌هایی است که لبهٔ بالای قرص خورشید روی افق ظاهر یا از آن ناپدید میشود. اذان صبح و مغرب، به زاویهٔ خورشید زیر افق بستگی دارند.
برای اذان صبح و مغرب، روش‌های محاسبهٔ مختلفی در دنیا وجود دارد که در زاویه‌ها با هم فرق دارند. ابزار از روشی استفاده میکند که مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران برای تقویم رسمی ایران به کار میبرد. در این روش، اذان صبح وقتی است که خورشید ۱۷٫۷ درجه زیر افق شرقی است و سپیدهٔ صبح در آسمان پدیدار میشود. اذان مغرب وقتی است که خورشید ۴٫۵ درجه زیر افق غربی رفته و سرخی آسمان مشرق از بین رفته است؛ معمولا هفده تا بیست دقیقه پس از غروب. نیمهشب شرعی هم به روش رایج فقه شیعه، میانهٔ فاصلهٔ غروب تا اذان صبح روز بعد است.
فرق غروب و اذان مغرب
یکی از پرسش‌های رایج، فرق غروب آفتاب و اذان مغرب است. غروب لحظه‌ای است که قرص خورشید کاملا زیر افق می‌رود. اما در فقه شیعه، وقت نماز مغرب و افطار روزه، پس از غروب و با از بین رفتن سرخی سمت مشرق آغاز میشود. این فاصله در ایران، بسته به فصل و عرض جغرافیایی شهر، حدود هفده تا بیست دقیقه است. ابزار هر دو را جداگانه نشان می‌دهد؛ برای افطار، اذان مغرب ملاک است.
در تابستان که خورشید با زاویهٔ تندتری غروب میکند، این فاصله کمی کوتاه‌تر و در زمستان کمی بلندتر است؛ و در شهرهای شمالی‌تر، مثل تبریز و اردبیل، کمی بیشتر از شهرهای جنوبی مثل بندرعباس و چابهار. در محاسبهٔ ۲۰ مهر ۱۴۰۵، فاصلهٔ غروب تا اذان مغرب در تهران و مشهد هجده دقیقه، در تبریز نوزده دقیقه و در بندرعباس شانزده دقیقه است.
چرا اوقات شهرها با هم فرق دارد؟
ایران از شرق به غرب حدود بیست درجهٔ طول جغرافیایی پهنا دارد و خورشید برای پیمودن هر درجه، چهار دقیقه زمان لازم دارد. پس اذان ظهر در زاهدان و مشهد، که در شرق کشورند، حدود یک ساعت و نیم زودتر از شهرهای غربی مثل ارومیه و کرمانشاه است. مشهد حدود هشت درجه شرقیتر از تهران است و اذانهایش حدود سیوسه دقیقه زودتر؛ تبریز پنج درجه غربی‌تر است و اذانهایش حدود بیست دقیقه دیرتر. با وجود این، ساعت رسمی همهٔ کشور یکی است.
عرض جغرافیایی هم اثر دارد، اما روی طول روز. شهرهای جنوبی مثل بندرعباس، روزهای تابستانی کوتاه‌تر و روزهای زمستانی بلندتری از شهرهای شمالی دارند. برای همین، فاصلهٔ اذان صبح تا اذان مغرب، که برای روزه‌داران اهمیت دارد، در شهرهای مختلف یکسان نیست. جدول زیر اوقات چهار شهر را در یک روز نشان می‌دهد.
| شهر | اذان صبح | طلوع | اذان ظهر | غروب | اذان مغرب | نیمهشب |
|---|---|---|---|---|---|---|
| مشهد | ۰۴:۱۲ | ۰۵:۳۶ | ۱۱:۱۸ | ۱۷:۰۰ | ۱۷:۱۸ | ۲۲:۳۶ |
| تهران | ۰۴:۴۵ | ۰۶:۰۸ | ۱۱:۵۱ | ۱۷:۳۳ | ۱۷:۵۱ | ۲۳:۰۹ |
| تبریز | ۰۵:۰۴ | ۰۶:۳۰ | ۱۲:۱۱ | ۱۷:۵۲ | ۱۸:۱۱ | ۲۳:۲۸ |
| بندرعباس | ۰۴:۲۷ | ۰۵:۴۳ | ۱۱:۳۱ | ۱۷:۲۰ | ۱۷:۳۶ | ۲۲:۵۳ |
اوقات شرعی برای موقعیت دقیق
اگر شهر شما در فهرست نیست یا در روستا، حومه یا جاده هستید، دکمهٔ موقعیت من را بزنید. مرورگر یک بار اجازهٔ دسترسی به موقعیت را می‌پرسد و پس از تأیید، اوقات برای طول و عرض جغرافیایی دقیق محل شما حساب میشود. موقعیت فقط در مرورگر شما برای همین محاسبه به کار می‌رود و به هیچ سروری فرستاده نمی‌شود. فاصله‌های کوچک، مثلا بین شمال و جنوب تهران، تفاوت محسوسی در اوقات نمی‌سازند؛ اما فاصلهٔ صد کیلومتری در جهت شرق و غرب، اوقات را حدود یک تا دو دقیقه جابه‌جا میکند.
اوقات شرعی و جدول‌های رسمی
اوقات این ابزار ممکن است با جدول‌های رسمی که مراکز مذهبی یا صداوسیما اعلام میکنند، یکی دو دقیقه فرق داشته باشد. دلیلش چند چیز است؛ مختصات دقیقی که برای مرکز هر شهر در نظر گرفته میشود، گرد کردن دقیقه‌ها، و احتیاطی که برخی جدول‌ها برای اذان صبح و مغرب اضافه میکنند، مثلا یکی دو دقیقه زودتر اعلام کردن صبح یا دیرتر اعلام کردن مغرب. ارتفاع محل از سطح دریا هم بر طلوع و غروب اثر کوچکی دارد که در محاسبه لحاظ نشده است.
برای اعمالی که دقت دقیقه‌ای در آن‌ها مهم است، مثل آغاز امساک و افطار در ماه رمضان، توصیهٔ رایج این است که چند دقیقه احتیاط کنید یا به اعلام رسمی شهر خود اعتماد کنید. ابزار برای برنامه‌ریزی روزانه، مسافرت و دانستن تقریبی اوقات بسیار دقیق است، اما جای اذان رسمی شهر را نمی‌گیرد.
جدول ماه و ماه رمضان
بخش جدول ماه، اوقات همهٔ روزهای ماه شمسی جاری را برای شهر انتخابی نشان می‌دهد و امروز در آن پررنگ است. این جدول برای برنامه‌ریزی ماهانه، به‌ویژه در ماه رمضان، مفید است؛ روزه‌داران می‌توانند ببینند اذان صبح و مغرب هر روز چقدر جابه‌جا میشود. می‌توانید از جدول تصویر بگیرید یا صفحه را چاپ کنید و روی یخچال بچسبانید. برای ماه‌های دیگر، تاریخ را در ابزار به روزی از آن ماه تغییر دهید و جدول را دوباره باز کنید.
ماه رمضان در سال‌های اخیر در زمستان و اوایل بهار است و روزها کوتاه‌ترند. چون ماه قمری هر سال حدود یازده روز جلوتر می‌آید، رمضان چند سال دیگر به زمستان کامل و بعد پاییز می‌رسد. طول روزه‌داری، یعنی فاصلهٔ اذان صبح تا مغرب، در تهران در اول دی حدود یازده و نیم ساعت و در اول تیر حدود شانزده ساعت و چهل دقیقه است.
اذان بعدی و یادآوری
برای امروز، کادر اذان بعدی می‌گوید کدام اذان، صبح یا ظهر یا مغرب، بعدی است و چند ساعت و دقیقه تا آن مانده. اگر هر سه اذان امروز گذشته باشد، ساعت اذان صبح فردا نمایش داده میشود. این ابزار خودش زنگ اذان پخش نمی‌کند. اگر می‌خواهید در زمان اذان یادآوری بگیرید، ساعت را در زنگ هشدار آنلاین یا ساعت هشدار گوشی تنظیم کنید.
طلوع و غروب برای غیرنمازگزاران
ساعت طلوع و غروب آفتاب، فقط برای نمازگزاران مفید نیست. عکاسان برای ساعت طلایی، که حدود یک ساعت پس از طلوع و پیش از غروب است، کوهنوردان برای برنامه‌ریزی صعود و فرود پیش از تاریکی، کشاورزان و باغداران، رانندگان جاده‌ای که نمی‌خواهند در تاریکی رانندگی کنند و هر کسی که برنامهٔ بیرون از خانه دارد، از این ساعت‌ها استفاده میکنند. با انتخاب شهر مقصد و تاریخ سفر، ساعت طلوع و غروب آن روز را از پیش بدانید.
تغییر اوقات در طول سال
اوقات شرعی هر روز چند دقیقه جابه‌جا می‌شوند، چون زاویهٔ خورشید نسبت به زمین در طول سال تغییر میکند. در تهران، اذان صبح اول تیر حدود ساعت سه و دو دقیقه است و اول دی حدود پنج و چهل دقیقه؛ بیش از دو ساعت و نیم اختلاف. اذان مغرب در اول تیر حدود هفت و چهل‌وپنج دقیقهٔ عصر است و در اول دی حدود پنج و ربع. بلندترین روز سال، اول تیر، و کوتاه‌ترین، اول دی است؛ همان روزی که فردای شب یلداست.
اذان ظهر اما کمتر تغییر میکند؛ در طول سال، فقط حدود نیم ساعت جابه‌جا میشود. دلیلش این است که ظهر به عبور خورشید از نصف‌النهار بستگی دارد، نه به طول روز. این جابه‌جایی کوچک، نتیجهٔ شکل بیضی مدار زمین و کج بودن محورش است که ستاره‌شناسان به آن معادلهٔ زمان می‌گویند. از چند سال پیش که ساعت تابستانی در ایران حذف شد، اوقات شرعی دیگر در بهار و پاییز جهش یک‌ساعته ندارند و تغییرشان در تمام سال تدریجی است.
مسافرت و اوقات شهر مقصد
در سفر، اوقات شرعی شهر مقصد با شهر شما فرق دارد. اگر از تهران به مشهد سفر می‌کنید، اذان‌ها حدود نیم ساعت زودتر است و اگر به تبریز، حدود بیست دقیقه دیرتر. پیش از سفر، شهر مقصد را در ابزار انتخاب کنید و تاریخ سفر را بگذارید تا اوقات آن روز را داشته باشید. در مسیر سفر، دکمهٔ موقعیت من اوقات را برای همان نقطه‌ای که هستید حساب میکند. شهر انتخابی ذخیره میشود؛ پس از برگشتن، شهر خودتان را دوباره انتخاب کنید.
قبله و جهت نماز
این ابزار جهت قبله را نشان نمی‌دهد. در ایران، قبله به سمت جنوب غربی است و زاویهٔ دقیق آن به شهر بستگی دارد؛ در شهرهای شرقی بیشتر به سمت غرب و در شهرهای غربی بیشتر به سمت جنوب متمایل است. برنامه‌های قطب‌نمای گوشی و نقشه‌های آنلاین می‌توانند جهت دقیق را نشان دهند. در مساجد و بسیاری از هتل‌ها و فرودگاه‌ها، جهت قبله مشخص شده است.
نماز قضا و اوقات گذشته
اگر می‌خواهید بدانید در روزی در گذشته، مثلا روزی که در سفر بوده‌اید، اوقات شرعی چه ساعتی بوده، تاریخ را در ابزار به آن روز تغییر دهید. ابزار اوقات هر روزی در گذشته یا آینده را برای هر شهری حساب میکند. این برای برنامه‌ریزی سفرهای آینده و دانستن اوقات ماه رمضان سال آینده هم کاربرد دارد؛ اگرچه آغاز ماه رمضان را رؤیت هلال تعیین میکند و ممکن است یک روز جابه‌جا شود، اوقات هر روز به تقویم قمری بستگی ندارد و دقیق است.
روش‌های دیگر محاسبه
اگر اوقات این ابزار را با برنامه‌های بین‌المللی اوقات شرعی مقایسه کنید، ممکن است اختلاف چند دقیقه‌ای، به‌ویژه در اذان صبح، ببینید. این برنامه‌ها معمولا روش‌های دیگری را پیش‌فرض دارند؛ مثلا روش‌هایی که اذان صبح را با زاویهٔ هجده یا نوزده و نیم درجه حساب میکنند، یا برای مغرب، به جای زاویه، همان غروب را ملاک می‌گیرند. روشی که این ابزار به کار میبرد، همان روش رسمی ایران است. اگر برنامه‌ای در گوشی دارید، در تنظیماتش روش محاسبه را روی روش تهران یا مؤسسهٔ ژئوفیزیک بگذارید تا نتیجه‌ها با هم یکی شوند.
تفاوت روش‌ها در مغرب، به دلیل تفاوت فقهی، بزرگ‌تر است. در برخی مذاهب، مغرب همان غروب آفتاب است و در فقه شیعه، از بین رفتن سرخی مشرق. برای همین، برنامه‌هایی که برای کشورهای دیگر طراحی شده‌اند، اذان مغرب را گاهی پانزده تا بیست دقیقه زودتر از تقویم رسمی ایران نشان می‌دهند. برای افطار در ایران، اذان مغرب این ابزار یا اعلام رسمی شهر را ملاک قرار دهید.
شهرهای فهرست
فهرست ابزار ۱۱۶ شهر را شامل میشود؛ مراکز همهٔ استان‌ها و شهرهای مهم هر استان، از شهریار و کرج در اطراف تهران تا کیش و قشم در خلیج فارس. مختصات هر شهر، مرکز تقریبی آن است. برای شهرهای بزرگ که چند ده کیلومتر وسعت دارند، اوقات محله‌های شرقی و غربی شهر یک تا دو دقیقه با هم فرق دارند. اگر دقت دقیقه‌ای برایتان مهم است و در حاشیهٔ شهر بزرگی زندگی می‌کنید، دکمهٔ موقعیت من نتیجهٔ دقیق‌تری می‌دهد.
حریم خصوصی
شهر انتخابی فقط در حافظهٔ مرورگر خودتان ذخیره میشود تا دفعهٔ بعد نیازی به انتخاب دوباره نباشد. موقعیت دقیق شما، اگر اجازهٔ دسترسی بدهید، فقط برای محاسبه در همان صفحه به کار می‌رود و ذخیره یا ارسال نمی‌شود.
ساعت گوشی و دقت
کادر اذان بعدی، زمان مانده را بر اساس ساعت دستگاه شما حساب میکند. اگر ساعت گوشی یا رایانه چند دقیقه جلو یا عقب باشد، این شمارش هم به همان اندازه خطا دارد، هرچند خود اوقات درست‌اند. بیشتر دستگاه‌ها ساعت را خودکار از شبکه تنظیم میکنند؛ اگر دستگاه شما این کار را نمی‌کند، تنظیم خودکار زمان را در تنظیمات روشن کنید. ابزار برای محاسبه، ساعت رسمی ایران را مبنا قرار می‌دهد، حتی اگر منطقهٔ زمانی دستگاه شما روی کشور دیگری باشد. پس ایرانیانی که خارج از کشورند و اوقات شهر خود در ایران را می‌خواهند، ساعت‌ها را به وقت ایران می‌بینند، نه به وقت محل زندگی‌شان.
ابزارهای مرتبط
برای تاریخ امروز به سه تقویم و ساعت رسمی ایران، تاریخ امروز را ببینید و برای ساعت شهرهای دیگر دنیا، ساعت جهانی. ساعت جهانی، تقویم و دیگر ابزارهای زمان را در ابزارهای تاریخ و زمان پیدا می‌کنید.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی