فهرست مطالب
تبدیل تاریخ با این ابزار بین هر سه تقویم رایج در ایران انجام میشود. تقویم مبدأ را انتخاب کنید؛ شمسی، میلادی یا قمری. تاریخ را وارد کنید؛ برای شمسی و میلادی با انتخابگر تاریخ و برای قمری با سال و ماه و روز. نتیجه همان لحظه، در سه کادر نمایش داده میشود؛ تاریخ شمسی با روز هفته و شکل عددی، تاریخ میلادی با شکل عددی استاندارد و نام روز و ماه به انگلیسی، و تاریخ قمری. زیر نتیجه، فاصلهٔ آن تاریخ تا امروز به روز نوشته میشود؛ مثلا سیصدوده روز قبل از امروز. همهٔ محاسبه‌ها در مرورگر شما و با الگوریتم‌هایی انجام میشود که با تقویم رسمی ایران هماهنگ‌اند.
راهنمای استفاده از تبدیل تاریخ
- تقویم مبدأ را انتخاب کنید (شمسی، میلادی یا قمری).
- تاریخ را با تقویم انتخابی یا به‌صورت عددی مثل ۱۴۰۵/۰۷/۱۸ وارد کنید.
- معادل تاریخ در دو تقویم دیگر و روز هفته فورا نمایش داده میشود.
سه تقویم، سه منطق
تبدیل تاریخ ساده به نظر می‌رسد، اما سه تقویم ایران سه منطق متفاوت دارند. تقویم شمسی، سال را از لحظهٔ اعتدال بهاری آغاز می‌کند و ماه‌هایش طول ثابتی دارند؛ شش ماه سی‌ویک روزه، پنج ماه سی روزه و اسفند بیست‌ونه یا سی روزه. تقویم میلادی سال را از اول ژانویه آغاز می‌کند و ماه‌هایش طول‌های نامنظمی دارند، از بیست‌وهشت تا سی‌ویک روز. تقویم قمری بر پایهٔ گردش ماه است؛ هر ماهش بیست‌ونه یا سی روز و سالش حدود یازده روز کوتاه‌تر از سال خورشیدی.
ابزار برای تبدیل، هر تاریخ را اول به عددی پیوسته تبدیل می‌کند که روزها را از یک مبدأ بسیار قدیمی می‌شمارد و ستاره‌شناسان به آن عدد روز ژولینی می‌گویند. بعد همان عدد را به تقویم مقصد برمی‌گرداند. این روش، تبدیل‌ها را دقیق و بدون خطای انباشته نگه می‌دارد و هر تاریخی، از قرن‌ها پیش تا قرن‌ها بعد، را درست تبدیل می‌کند. سال‌های کبیسهٔ شمسی و میلادی هم، که قاعده‌های متفاوتی دارند، هر کدام با الگوریتم خودشان حساب می‌شوند.
تبدیل تاریخ شمسی به میلادی
رایج‌ترین تبدیل، شمسی به میلادی است؛ برای پر کردن فرم ویزا، تاریخ تولد در پاسپورت، مکاتبه با شرکت‌های خارجی یا ثبت در نرم‌افزارهایی که فقط تقویم میلادی دارند. برای تخمین سریع سال، یک قاعدهٔ ذهنی ساده هست؛ از اول فروردین تا حدود دهم دی، سال میلادی برابر سال شمسی بهعلاوهٔ ۶۲۱ است و از حدود یازدهم دی تا پایان اسفند، بهعلاوهٔ ۶۲۲. دلیلش این است که اول ژانویه، که سال میلادی را عوض می‌کند، حدود یازدهم دی است. مرز دقیق در برخی سال‌ها یک روز جابه‌جا میشود و برای روز دقیق، ابزار لازم است.
جدول زیر چند تبدیل نمونه را نشان میدهد که خروجی واقعی ابزارند. به ستون قمری توجه کنید؛ در ادامه توضیح می‌دهیم چرا برخی‌شان با تقویم رسمی یک روز فاصله دارند.
| تاریخ شمسی | تاریخ میلادی | تاریخ قمری محاسباتی |
|---|---|---|
| پنجشنبه ۱ فروردین ۱۳۷۰ | ۲۱ مارس ۱۹۹۱ | ۴ رمضان ۱۴۱۱ |
| یکشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ | ۱۱ فوریهٔ ۱۹۷۹ | ۱۴ ربیع‌الاول ۱۳۹۹ |
| شنبه ۱۱ دی ۱۳۷۸ | ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۰ | ۲۴ رمضان ۱۴۲۰ |
| شنبه ۱ فروردین ۱۴۰۵ | ۲۱ مارس ۲۰۲۶ | ۲ شوال ۱۴۴۷ |
| دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ | ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ | ۱ جمادی‌الاول ۱۴۴۸ |
تبدیل تاریخ میلادی به شمسی
تبدیل برعکس هم همین‌قدر رایج است؛ تاریخ‌هایی که در مدارک خارجی، ایمیل‌ها، رسیدهای بین‌المللی یا اخبار به میلادی آمده‌اند و می‌خواهید بدانید در تقویم ما کی بوده‌اند. قاعدهٔ ذهنی برعکس هم کار می‌کند؛ از اول ژانویه تا حدود بیستم مارس، سال شمسی برابر سال میلادی منهای ۶۲۲ است و از حدود بیست‌ویکم مارس تا پایان دسامبر، منهای ۶۲۱. پس ۲۰۲۶ از ژانویه تا ۲۰ مارس مطابق ۱۴۰۴ و از ۲۱ مارس مطابق ۱۴۰۵ است.
در ورود تاریخ میلادی به دقت کنید که کدام عدد روز و کدام ماه است. قالب آمریکایی ماه را پیش از روز می‌نویسد و قالب اروپایی و بین‌المللی روز را پیش از ماه یا سال را اول. تاریخ ۰۳/۰۴ در آمریکا یعنی چهارم مارس و در اروپا سوم آوریل. ابزار تاریخ را با انتخابگر می‌گیرد و این ابهام را ندارد، اما وقتی تاریخ را از سندی می‌خوانید، قالبش را بشناسید. شکل عددی خروجی ابزار، قالب بین‌المللی سال و ماه و روز است که ابهامی ندارد.
تاریخ قمری؛ محاسبه یا رؤیت؟
برای تقویم قمری، ابزار از تقویم ام‌القری استفاده می‌کند؛ تقویمی محاسباتی که بر اساس موقعیت نجومی ماه ساخته شده و مرورگرها آن را پشتیبانی می‌کنند. اما در ایران، آغاز رسمی ماه‌های قمری با رؤیت هلال در آسمان اعلام میشود و نتیجه گاهی یک روز با تقویم محاسباتی فرق دارد. سال ۱۴۰۵ دو نمونهٔ روشن دارد؛ اول فروردین در تقویم رسمی ایران عید فطر، یعنی اول شوال، بود، اما تقویم محاسباتی آن را دوم شوال نشان میدهد. همین برای ۱۹ اسفند ۱۴۰۵ هم صادق است. در مقابل، عاشورا در ۴ تیر، در هر دو تقویم دهم محرم است.
پس برای مناسبت‌های مذهبی ایران، تقویم رسمی ملاک است و تاریخ قمری ابزار را تقریبی با حداکثر یک روز اختلاف بدانید. برای تاریخهای قمری تاریخی، مثلا در کتاب‌ها و اسناد قدیمی، هم همین احتیاط لازم است؛ اسناد قدیمی بر اساس رؤیت در محل خودشان تاریخ‌گذاری شده‌اند. برای تعطیلات رسمی دقیق ۱۴۰۵، تقویم ۱۴۰۵ را ببینید که از تقویم رسمی کشور است.
کاربردهای رایج
برای پاسپورت و ویزا، تاریخ تولد شمسی شناسنامه باید دقیقا به میلادی تبدیل شود؛ یک روز اشتباه، ممکن است در فرودگاه یا سفارت دردسر بسازد. تبدیل تاریخ تولد برای همین کار، علاوه بر تاریخ میلادی، برج و سن را هم نشان میدهد. برای قراردادهای بین‌المللی، تاریخ‌ها را به هر دو تقویم بنویسید تا ابهامی نماند. برای پژوهش‌های تاریخی، تبدیل تاریخهای اسناد قدیمی به تقویم امروزی، زمینهٔ رویدادها را روشن‌تر می‌کند.
برای کسب‌وکارهایی که با تأمین‌کنندگان خارجی کار می‌کنند، تبدیل تاریخ تحویل و سررسید پرداخت از میلادی به شمسی، و برعکس، کار روزمره است. خروجی فاصله تا امروز در ابزار، بی‌واسطه می‌گوید تا سررسید چند روز مانده. برای محاسبهٔ فاصلهٔ دو تاریخ دلخواه، محاسبه فاصله دو تاریخ را ببینید.
نمونه؛ تاریخ تولد برای فرم ویزا
فرض کنید متولد هجدهم بهمن ۱۳۷۲ هستید و فرم ویزا تاریخ تولد میلادی می‌خواهد. با قاعدهٔ ذهنی، چون بهمن پس از یازدهم دی است، سال میلادی ۱۳۷۲ بهعلاوهٔ ۶۲۲، یعنی ۱۹۹۴ است. اما روز و ماه دقیق را فقط ابزار میدهد. تقویم مبدأ را شمسی بگذارید و تاریخ را وارد کنید؛ ابزار تاریخ میلادی را به شکل نوشتاری و عددی نشان میدهد. شکل عددی را، که سال و ماه و روز را با خط تیره جدا کرده، با قالبی که فرم خواسته تطبیق دهید؛ اگر فرم روز و ماه و سال جداگانه می‌خواهد، هر کدام را از همین شکل بردارید.
پس از پر کردن فرم، تاریخ را با پاسپورت مقایسه کنید. پاسپورت ایرانی تاریخ تولد را به هر دو تقویم دارد و تاریخ میلادی آن ملاک است. اگر تاریخ پاسپورت با تبدیل ابزار فرق داشت، که در موارد نادری به دلیل اشتباه در صدور پیش می‌آید، تاریخ پاسپورت را در فرم‌ها بنویسید تا با مدرک هویتی‌تان یکی باشد و برای اصلاح پاسپورت اقدام کنید.
تاریخهای خیلی قدیمی
ابزار تاریخهای قرن‌های گذشته را هم تبدیل می‌کند، اما برای پژوهش تاریخی چند نکته را در نظر بگیرید. تقویم میلادی گریگوری که امروز رایج است، از اواخر قرن شانزدهم میلادی در اروپا به کار رفت و پیش از آن، تقویم ژولینی رایج بود که هر قرن چند روز با گریگوری فاصله می‌گیرد. ابزار تاریخهای قدیمی را به گریگوری امتدادیافته تبدیل می‌کند، نه به تقویمی که مردم آن زمان واقعا استفاده می‌کردند. تقویم شمسی با شکل امروزی هم از ۱۳۰۴ رسمی شد و تاریخهای پیش از آن در اسناد ایرانی، بیشتر قمری‌اند.
برای اسناد دورهٔ قاجار و پیش از آن، که معمولا تاریخ قمری دارند، تبدیل قمری به شمسی یا میلادی ابزار راهنمای خوبی است، با همان یک روز احتمال اختلاف رؤیت. اگر سند فقط ماه و سال قمری را دارد، روز اول ماه را وارد کنید تا بازهٔ زمانی را در تقویم امروزی ببینید.
روز هفتهٔ یک تاریخ
یکی از کاربردهای کمتر شناخته‌شدهٔ ابزار، پیدا کردن روز هفتهٔ یک تاریخ است؛ اینکه فلان رویداد تاریخی یا روز تولدتان چه روزی از هفته بوده. روز هفته همراه با تاریخ شمسی در خروجی نوشته میشود و نام انگلیسی روز هم کنار تاریخ میلادی. مثلا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ یکشنبه بود و اول ژانویهٔ ۲۰۰۰ شنبه. برای تاریخهای آینده هم کار می‌کند؛ اگر می‌خواهید بدانید تولد سال بعدتان چه روزی است یا مهلت قراردادی به آخر هفته می‌افتد یا نه، تاریخ را وارد کنید.
تبدیل در نرم‌افزارها و صفحه‌گسترده‌ها
اگر فهرست بلندی از تاریخ‌ها دارید که باید تبدیل شوند، مثلا ستونی از تاریخهای شمسی در اکسل، تبدیل یکی‌یکی با ابزار وقت‌گیر است. برخی افزونه‌ها و فرمول‌های آماده برای اکسل و گوگل شیت هست که تاریخ شمسی را تبدیل می‌کنند. اما بسیاری از آن‌ها قاعدهٔ کبیسهٔ شمسی را ساده کرده‌اند و در برخی سال‌ها یک روز خطا دارند. پس از تبدیل گروهی، چند نمونه، به‌ویژه تاریخهای اسفند و فروردین سال‌های کبیسه، را با این ابزار بررسی کنید. اگر برنامه‌نویس هستید، برای زبان‌های رایج کتابخانه‌های آزموده‌ای برای تقویم شمسی وجود دارد.
تقویم‌های دیگر
علاوه بر این سه تقویم، تقویم‌های دیگری هم در ایران و منطقه شناخته‌شده‌اند. تقویم شاهنشاهی، که مبدأ آن پادشاهی کوروش بود و برای مدت کوتاهی در دههٔ پنجاه رسمی شد، و تقویم‌های محلی کشاورزی که در برخی مناطق هنوز برای کشت و برداشت به کار می‌روند. ابزار این تقویم‌ها را پشتیبانی نمی‌کند. برای تقویم شاهنشاهی، به سال شمسی ۱۱۸۰ اضافه کنید؛ ماه‌ها و روزها همان ماه‌های شمسی‌اند.
خطاهای رایج
خطای اول، تبدیل سال با قاعدهٔ ۶۲۱ بدون توجه به ماه است؛ کسی که در دی یا بهمن یا اسفند به دنیا آمده، سال تولد میلادی‌اش با ۶۲۲ به دست می‌آید. خطای دوم، جابه‌جا کردن روز و ماه در تاریخهای میلادی. خطای سوم، اعتماد به تاریخ قمری محاسباتی برای مناسبت‌های مذهبی ایران. و خطای چهارم، استفاده از ابزارهایی که الگوریتم کبیسهٔ شمسی را ساده کرده‌اند و در سال‌های خاص یک روز خطا دارند؛ این ابزار با تقویم رسمی هماهنگ است.
سال‌های کبیسه و تاریخهای مرزی
بیشترین خطای تبدیل، در روزهای مرزی رخ میدهد؛ روزهای پایانی اسفند و اول فروردین، و ۲۹ فوریه در تقویم میلادی. در سال‌های کبیسهٔ شمسی، مثل ۱۴۰۳، اسفند سی روز دارد و در سال‌های عادی بیست‌ونه روز. تاریخ سی‌ام اسفند فقط در سال‌های کبیسه وجود دارد و اگر آن را برای سالی عادی وارد کنید، ابزار تاریخ را نامعتبر اعلام می‌کند. در تقویم میلادی هم ۲۹ فوریه فقط در سال‌های کبیسه هست؛ هر چهار سال یک بار، به جز سال‌های قرنی که بر چهارصد بخش‌پذیر نیستند.
این روزهای مرزی برای کسانی که در آن‌ها به دنیا آمده‌اند یا قراردادی در آن‌ها بسته‌اند، اهمیت دارد. کسی که سی‌ام اسفند به دنیا آمده، در سال‌های عادی سالروز تولدش در تقویم وجود ندارد و معمولا آن را بیست‌ونهم اسفند یا اول فروردین جشن می‌گیرد. قراردادی که سررسیدش سی‌ام اسفند است، در سال‌های عادی باید روشن کند سررسید بیست‌ونهم اسفند است یا اول فروردین سال بعد.
حریم خصوصی و دقت
همهٔ تبدیل‌ها در مرورگر شما و بدون ارسال هیچ اطلاعاتی به سرور انجام می‌شوند. الگوریتم تبدیل شمسی و میلادی، با تقویم رسمی ایران برای همهٔ سال‌های معاصر و آینده‌ای که تقویمش اعلام شده هماهنگ است و با آزمون‌های خودکار، از جمله تبدیل رفت و برگشت تاریخ‌ها در بازه‌ای بیش از صد سال، بررسی میشود. تنها عدم قطعیت، در تاریخ قمری است که به دلیل رؤیت هلال، ممکن است یک روز با تقویم رسمی فرق داشته باشد. اگر تبدیلی برای کار حقوقی یا اداری حساس است، نتیجه را با تقویم رسمی هم مقایسه کنید.
ماه‌های شمسی و میلادی کنار هم
برای تخمین ذهنی بدون ابزار، دانستن تقریبی همپوشانی ماه‌ها مفید است. فروردین تقریبا از ۲۱ مارس تا ۲۰ آوریل، اردیبهشت تا ۲۱ مه، خرداد تا ۲۱ ژوئن، تیر تا ۲۲ ژوئیه، مرداد تا ۲۲ اوت و شهریور تا ۲۲ سپتامبر است. مهر از حدود ۲۳ سپتامبر شروع میشود، آبان از ۲۳ اکتبر، آذر از ۲۲ نوامبر، دی از ۲۲ دسامبر، بهمن از ۲۱ ژانویه و اسفند از ۲۰ فوریه. این عددها بسته به سال، یک روز جابه‌جا می‌شوند، اما برای تخمین سریع کافی‌اند.
یک توصیه برای اسناد رسمی
در هر سندی که قرار است بین دو کشور یا دو نظام اداری جابه‌جا شود، تاریخ‌ها را به هر دو تقویم بنویسید؛ مثلا تاریخ شمسی و میلادی معادل آن در پرانتز. این کار هر گونه ابهام را از بین می‌برد و اگر کسی بعدا تاریخ را اشتباه تبدیل کند، تاریخ دیگر مرجع است. بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی و دفاتر ترجمهٔ رسمی هم همین روش را رعایت می‌کنند. هزینه‌اش چند کلمه است و فایده‌اش، آسودگی خیال.
ابزارهای مرتبط
برای تاریخ امروز به سه تقویم، تاریخ امروز را ببینید و برای سن دقیق، محاسبه سن. برای ابزارهای دیگر تقویم، صفحهٔ ابزارهای تاریخ و زمان را باز کنید.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی