فهرست مطالب
محاسبه تعداد آجر در این صفحه با ابعاد واقعی دیوار و آجر انجام میشود. طول و ارتفاع دیوار را به متر وارد کنید و مساحت در و پنجره‌ها را بنویسید تا کم شود. نوع آجر یا بلوک را از فهرست انتخاب کنید؛ آجر فشاری، آجر ماشینی، بلوک سیمانی یا بلوک سفالی. اگر آجر شما در فهرست نیست، ابعاد دلخواه را وارد کنید. بعد ضخامت دیوار، یعنی نیمآجره یا یکآجره، و ضخامت بند ملات را تعیین کنید. ابزار تعداد آجر لازم با پرت، مساحت خالص دیوار، تعداد آجر در هر متر مربع، تعداد بدون پرت و حجم تقریبی ملات را نشان میدهد. با هر تغییر در ورودی‌ها، نتیجه فورا به‌روز میشود؛ پس می‌توانید گزینه‌های مختلف، مثلا آجر فشاری در برابر بلوک یا بند یک سانتی در برابر یک‌ونیم سانتی، را سریع با هم مقایسه کنید. برای دیوارهایی با ضخامت‌های مختلف، هر گروه را جدا حساب کنید و نتیجه‌ها را جمع بزنید. اگر درصد پرت را صفر بگذارید، تعداد خالص آجر را می‌بینید که برای مقایسه با صورت‌وضعیت پیمانکار مفید است.
راهنمای استفاده از محاسبه تعداد آجر
- طول و ارتفاع دیوار و مساحت در و پنجره‌ها را وارد کنید.
- نوع آجر یا بلوک را انتخاب کنید یا ابعاد آن را دستی بنویسید.
- ضخامت دیوار و ضخامت بند ملات را تعیین کنید.
- تعداد آجر، حجم ملات و تعداد با درصد پرت نمایش داده میشود.
محاسبه تعداد آجر چطور انجام میشود؟
ایدهٔ اصلی محاسبه ساده است. وقتی به نمای دیوار نگاه می‌کنید، هر آجر به‌علاوهٔ نصف بند ملات اطرافش، یک مستطیل کوچک از سطح دیوار را پر می‌کند. مساحت این مستطیل برابر است با طولی از آجر که در نما دیده میشود به‌علاوهٔ ضخامت بند، ضرب در ارتفاع آجر به‌علاوهٔ ضخامت بند. یک متر مربع تقسیم بر مساحت این مستطیل، تعداد آجر در هر متر مربع از نمای دیوار است. بعد این عدد در مساحت خالص دیوار ضرب میشود و درصد پرت به آن اضافه.
در دیوار نیمآجره، آجرها به‌صورت راسته چیده می‌شوند؛ یعنی طول آجر در نما دیده میشود و ضخامت دیوار برابر عرض آجر است. در دیوار یکآجره، معمولا آجرها به‌صورت کله چیده می‌شوند یا ترکیبی از راسته و کله؛ ضخامت دیوار برابر طول آجر است و در هر متر مربع از نما، تقریبا دو برابر آجر لازم است. ابزار در حالت یکآجره، عرض آجر را به جای طولش در نما در نظر می‌گیرد که همین دو برابر شدن تقریبی را نتیجه میدهد.
آجر فشاری؛ پرکاربردترین آجر ایران
آجر فشاری با ابعاد رایج ۲۲ در ۱۰٫۵ در ۵٫۵ سانتیمتر، سال‌ها پرکاربردترین آجر ساختمان‌سازی در ایران بوده است. با بند ملات یک سانتیمتری، هر آجر در دیوار نیمآجره سطحی برابر ۲۳ در ۶٫۵ سانتیمتر را پر می‌کند، یعنی ۱۴۹٫۵ سانتیمتر مربع. ده هزار سانتیمتر مربع، یعنی یک متر مربع، تقسیم بر این عدد، حدود ۶۶٫۹ آجر است. در دیوار یکآجره، هر آجر سطحی برابر ۱۱٫۵ در ۶٫۵ سانتیمتر را در نما پر می‌کند و تعداد آجر در هر متر مربع به حدود ۱۳۳٫۸ می‌رسد.
این عددها با تجربهٔ کارگاهی هم می‌خواند؛ بنّاها معمولا می‌گویند برای هر متر مربع دیوار ده سانتی حدود ۶۵ تا ۷۰ آجر لازم است. تفاوت جزئی به ضخامت واقعی بند و تفاوت ابعاد آجرها برمی‌گردد. آجرهای کوره‌های مختلف ممکن است چند میلی‌متر با هم فرق داشته باشند. اگر ابعاد دقیق آجری که می‌خرید را دارید، گزینهٔ ابعاد دلخواه را انتخاب کنید و اندازه‌ها را به سانتیمتر وارد کنید.
| نوع | ابعاد (سانتیمتر) | دیوار | تعداد در متر مربع | ملات در متر مربع |
|---|---|---|---|---|
| آجر فشاری | ۲۲ × ۱۰٫۵ × ۵٫۵ | نیمآجره (حدود ۱۰ سانتی) | حدود ۶۷ | حدود ۰٫۰۲ متر مکعب |
| آجر فشاری | ۲۲ × ۱۰٫۵ × ۵٫۵ | یکآجره (حدود ۲۲ سانتی) | حدود ۱۳۴ | حدود ۰٫۰۵ متر مکعب |
| بلوک سیمانی | ۴۰ × ۲۰ × ۲۰ | ضخامت ۲۰ | حدود ۱۲ | حدود ۰٫۰۱۴ متر مکعب |
| بلوک سفالی | ۳۵ × ۲۰ × ۲۰ | ضخامت ۲۰ | حدود ۱۳ | حدود ۰٫۰۱۵ متر مکعب |
عددهای جدول با بند یک سانتیمتری و بدون پرت‌اند. ملات بلوک‌های توخالی در این جدول، فقط ملات بندها را نشان میدهد؛ اگر حفره‌های بلوک با ملات یا بتن پر شوند، مقدار بیشتری لازم است.
بلوک سیمانی و سفالی
بلوک‌ها از آجر بزرگ‌ترند و برای همین تعداد کمتری در هر متر مربع لازم دارند. بلوک سیمانی رایج ۴۰ در ۲۰ سانتیمتر نما دارد و ضخامتش معمولا ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ سانتیمتر است. با بند یک سانتیمتری، هر بلوک سطحی برابر ۴۱ در ۲۱ سانتیمتر را پر می‌کند و در هر متر مربع حدود ۱۱٫۶ بلوک، یعنی با گرد کردن حدود ۱۲ عدد، لازم است. بلوک سفالی سبک‌تر است و عایق حرارتی و صوتی بهتری دارد؛ ابعادش در کارخانه‌های مختلف متفاوت است و پیش از محاسبه، اندازهٔ واقعی آن را از فروشنده بپرسید.
در فهرست ابزار، دو ابعاد رایج بلوک سیمانی و دو ابعاد بلوک سفالی آمده است، اما همان‌طور که در توضیح زیر فهرست هم نوشته شده، بهتر است ابعاد بلوکی را که واقعا می‌خرید چک کنید. برای بلوک‌ها، ضخامت دیوار معمولا همان ضخامت بلوک است و حالت نیمآجره را انتخاب کنید؛ یعنی بلوک‌ها با طولشان در نما چیده می‌شوند. حالت یکآجره برای بلوک‌ها کاربرد کمی دارد.
یک مثال؛ دیوار ۱۰ متری
فرض کنید دیواری ۱۰ متر طول و ۳ متر ارتفاع دارد و یک در و پنجره با مساحت کل ۲ متر مربع در آن است؛ همان مثالی که هنگام باز کردن صفحه آماده است. مساحت خالص دیوار ۳۰ منهای ۲، یعنی ۲۸ متر مربع است. با آجر فشاری در دیوار نیمآجره، ۲۸ ضرب در ۶۶٫۹، حدود ۱٬۸۷۳ آجر بدون پرت لازم است. با ۵ درصد پرت، این عدد به حدود ۱٬۹۶۷ آجر می‌رسد. حجم ملات این دیوار حدود ۰٫۵۶ متر مکعب است.
اگر همین دیوار یکآجره باشد، تعداد آجر تقریبا دو برابر، یعنی حدود ۳٬۹۳۰ آجر با پرت میشود و حجم ملات هم حدود ۱٫۴ متر مکعب. اگر به جای آجر از بلوک سیمانی ۴۰ در ۲۰ استفاده کنید، حدود ۳۴۲ بلوک کافی است. این مقایسه نشان میدهد چرا انتخاب نوع دیوار و مصالح، هم روی هزینهٔ مصالح و هم روی زمان اجرا اثر زیادی دارد؛ بلوک‌ها سریع‌تر چیده می‌شوند، اما وزن و ویژگی‌های متفاوتی دارند.
بند ملات و اثر آن
ضخامت بند ملات اثر قابل توجهی روی تعداد آجر دارد. با بند یک سانتیمتری، هر آجر فشاری در نما ۲۳ در ۶٫۵ سانتیمتر جا می‌گیرد؛ اگر بند به ۱٫۵ سانتیمتر برسد، این عدد ۲۳٫۵ در ۷ سانتیمتر میشود و تعداد آجر در هر متر مربع از حدود ۶۷ به حدود ۶۱ کم میشود. یعنی بند ضخیم‌تر آجر کمتری می‌خواهد، اما ملات بیشتری. در عمل، ضخامت بند به مهارت بنّا و نوع آجر بستگی دارد و معمولا بین یک تا یک‌ونیم سانتیمتر است.
حجم ملاتی که ابزار نشان میدهد، از کم کردن حجم آجرها از حجم کل دیوار به دست می‌آید. برای تبدیل این حجم به مقدار سیمان و ماسه، باید عیار ملات را بدانید؛ یعنی چند کیلوگرم سیمان در هر متر مکعب ملات به کار میرود. عیار ملات را مهندس ناظر بر اساس نوع دیوار تعیین می‌کند. ملات واقعی مصرفی معمولا کمی بیشتر از عدد محاسبه‌شده است، چون بخشی از آن روی زمین می‌ریزد، داخل حفره‌های آجر میرود یا خشک میشود.
پرت آجر و نکته‌های خرید
درصد پرت پیش‌فرض ابزار ۵ درصد است که برای بیشتر دیوارها مناسب است. آجر هنگام حمل، تخلیه و جابه‌جایی در کارگاه می‌شکند و در گوشهها، کنار بازشوها و بالای دیوار هم باید برش بخورد. اگر دیوار بازشوهای زیادی دارد، آجرها شکننده‌اند یا راه دسترسی به کارگاه سخت است، پرت را بیشتر بگیرید. اگر آجرها با دقت روی پالت حمل و تحویل می‌شوند، ممکن است پرت کمتری داشته باشید.
آجر معمولا به‌صورت تعدادی یا هزارتایی فروخته میشود و بلوک‌ها تعدادی یا به‌صورت پالت. پیش از خرید، تعداد آجر هر پالت یا هر بار کامیون را بپرسید و سفارش را به نزدیک‌ترین عدد کامل گرد کنید. برای ساختمان‌های بزرگ، بهتر است آجر را در چند مرحله بخرید تا هم فضای کارگاه پر نشود و هم اگر محاسبه کمی اشتباه بود، در مرحلهٔ بعد اصلاح شود. یک اشتباه رایج، فراموش کردن دیوارهای کوچک مثل جان‌پناه پشت‌بام و دیوار راه‌پله است. دیوار دور حیاط، دیوار انباری و دیوارهای موتورخانه هم از همین دسته‌اند و جمعشان در یک ساختمان چندطبقه می‌تواند به چند هزار آجر برسد.
اندازه‌گیری دیوار از روی نقشه
اگر ساختمان هنوز ساخته نشده، مساحت دیوارها را از روی نقشهٔ معماری درمی‌آورید. در پلان هر طبقه، طول هر دیوار را بخوانید و دیوارها را بر اساس ضخامت گروه‌بندی کنید؛ دیوارهای خارجی معمولا ضخیم‌ترند و تیغه‌های داخلی نازک‌تر. ارتفاع دیوار برابر ارتفاع طبقه منهای ضخامت سقف است. برای هر گروه، جمع طول دیوارها را در ارتفاع ضرب کنید و مساحت همهٔ درها و پنجره‌های آن گروه را کم کنید. ابعاد بازشوها معمولا در جدول درها و پنجره‌های نقشه آمده است.
یک نکتهٔ مهم، گوشهها و تقاطع دیوارهاست. اگر طول دیوارها را از محور به محور بخوانید، در هر گوشه کمی همپوشانی حساب میشود؛ این مقدار کم است و پرت آن را پوشش میدهد. برای ساختمان‌های چندطبقه، هر طبقه را جدا حساب کنید، چون نقشهٔ طبقه‌ها ممکن است فرق کند. در پایان، تعداد آجر هر گروه دیوار را جمع بزنید. با این روش، برآورد شما معمولا در حد چند درصد با مصرف واقعی فاصله دارد.
دیوار باربر، تیغه و دیوار نما
در ساختمان‌های اسکلت‌دار امروزی، که بار ساختمان را ستون‌ها و تیرهای بتنی یا فلزی تحمل می‌کنند، دیوارها معمولا باربر نیستند و فقط فضاها را جدا می‌کنند. تیغه‌های داخلی، یعنی دیوارهای بین اتاق‌ها، اغلب نیمآجره یا با بلوک سبک ساخته می‌شوند. دیوارهای خارجی ضخیم‌تر ساخته می‌شوند تا عایق حرارتی و صوتی بهتری داشته باشند. انتخاب نوع و ضخامت دیوار را باید بر اساس نقشه و ضوابط مقررات ملی ساختمان انجام داد، نه فقط بر اساس هزینه.
دیوار نما، یعنی لایهٔ آجر نما که روی دیوار اصلی چیده میشود، محاسبهٔ جداگانه‌ای دارد. آجرهای نما ابعاد متفاوتی دارند و معمولا با بندهای ظریف‌تر چیده می‌شوند. برای محاسبهٔ آن‌ها، ابعاد دقیق آجر نما و ضخامت بند را در حالت ابعاد دلخواه وارد کنید و دیوار را نیمآجره در نظر بگیرید. چون آجر نما گران‌تر است و برش‌های بیشتری در گوشهها و دور پنجره‌ها دارد، پرت را بیشتر، حدود ۷ تا ۱۰ درصد، بگیرید.
برآورد هزینهٔ دیوارچینی
هزینهٔ دیوارچینی از دو بخش اصلی تشکیل میشود: مصالح و دستمزد. برای مصالح، تعداد آجر یا بلوک را در قیمت هر عدد ضرب کنید و هزینهٔ ملات را هم اضافه کنید. حجم ملاتی که این ابزار میدهد، با عیار ملات به مقدار سیمان و ماسه تبدیل میشود. دستمزد بنّا معمولا بر اساس متر مربع دیوار تعیین میشود؛ پس مساحت خالص دیوار که ابزار نشان میدهد، مبنای محاسبهٔ دستمزد هم هست. هزینهٔ حمل مصالح و جابه‌جایی در کارگاه، مخصوصا در طبقه‌های بالا، را هم فراموش نکنید.
مقایسهٔ گزینه‌ها با این ابزار ساده است. مثلا برای یک دیوار مشخص، یک بار با آجر فشاری و یک بار با بلوک حساب کنید و تعداد را در قیمت هر کدام ضرب کنید. بلوک‌ها معمولا هر عدد گران‌ترند اما تعداد بسیار کمتری لازم دارند و چیدنشان سریع‌تر است؛ پس هم هزینهٔ مصالح و هم دستمزد ممکن است متفاوت باشد. برای حساب درصد افزایش قیمت مصالح در طول زمان، محاسبه درصد تغییر کمک می‌کند.
نگهداری آجر در کارگاه
آجری که خریده میشود، تا زمان مصرف باید درست نگهداری شود تا پرت بیشتر نشود. آجرها را روی پالت یا سطحی صاف و محکم و تمیز، دور از مسیر رفت‌وآمد ماشین‌آلات بچینید و از ریختن یکبارهٔ آن‌ها از کامیون پرهیز کنید؛ تخلیهٔ بی‌دقت یکی از دلایل اصلی شکستگی آجر است. آجر پیش از چیدن معمولا خیس میشود تا آب ملات را سریع جذب نکند و ملات فرصت گرفتن داشته باشد. بلوک‌های سیمانی و سفالی را هم باید از رطوبت زیاد، باران و یخ‌زدگی دور نگه داشت.
اگر کار دیوارچینی در چند مرحله انجام میشود، آجرهای هر مرحله را نزدیک محل مصرف بگذارید تا جابه‌جایی کمتر شود. هر جابه‌جایی اضافه، احتمال شکستگی را بیشتر می‌کند. با این مراقبت‌ها، پرت پنج درصدی که ابزار پیش‌فرض گرفته معمولا کافی است.
دیوار و مصالح دیگر ساختمان
دیوارچینی فقط بخشی از مصالح ساختمان است. برای پی و ستون‌ها و سقف، محاسبه بتن و میلگرد حجم بتن، تعداد کیسهٔ سیمان و وزن میلگرد را نشان میدهد. وقتی دیوارها آماده شد و نوبت نازک‌کاری رسید، محاسبه کاشی و سرامیک تعداد کاشی کف و دیوار را با پرت و کارتن حساب می‌کند. اگر ابعاد نقشه به واحدهای دیگری است، تبدیل واحد مساحت و تبدیل واحد حجم کمک می‌کنند.
همهٔ محاسبه‌ها برآوردی‌اند. مقدار نهایی مصالح را نقشه‌های اجرایی و مهندس ناظر تعیین می‌کنند و عوامل اجرایی مثل مهارت بنّا و کیفیت آجر هم روی مصرف اثر دارند. این ابزار برای تخمین سریع پیش از استعلام قیمت، مقایسهٔ گزینه‌ها و کنترل صورت‌وضعیت پیمانکار مفید است. همهٔ محاسبه‌ها در مرورگر شما انجام میشود و هیچ اطلاعاتی به سرور فرستاده نمی‌شود.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی