فهرست مطالب
تبدیل واحد حجم با این ابزار، میان هفده یکا انجام میشود: متر مکعب، لیتر، دسی‌لیتر، سانتی‌لیتر، میلیلیتر، سانتیمتر مکعب یا سیسی، گالن آمریکا، گالن انگلیس، کوارت، پاینت، پیمانه، اونس مایع، قاشق غذاخوری، قاشق چای‌خوری، فوت مکعب، اینچ مکعب و بشکهٔ نفت. عدد را بنویسید و یکای مبدأ و مقصد را انتخاب کنید؛ پیش‌فرض، لیتر به گالن است و یک لیتر حدود ۰٫۲۶۴ گالن آمریکا نشان داده میشود. با نوشتن در هر کادر، کادر دیگر به‌روز میشود و دکمهٔ جابه‌جایی، یکای مبدأ و مقصد را برعکس می‌کند. جدول‌های بازشوی پایین صفحه، معادل مقدار شما را در همهٔ یکاهای حجم و جدول معادل‌های پرکاربرد را نشان می‌دهند. یکاهای آمریکایی و انگلیسی که با هم فرق دارند، با نام کشور مشخص شده‌اند.
راهنمای استفاده از تبدیل حجم
- مقدار حجم و واحد مبدأ را وارد کنید.
- واحد مقصد را انتخاب کنید.
- معادل در همهٔ واحدها را در فهرست پایین ببینید.
تبدیل واحد حجم؛ لیتر و متر مکعب
یکای حجم در دستگاه بین‌المللی، متر مکعب است؛ حجم مکعبی که هر ضلعش یک متر باشد. اما متر مکعب برای کارهای روزمره بزرگ است و به همین دلیل، لیتر رایج‌تر است. یک لیتر، حجم مکعبی است که هر ضلعش ده سانتیمتر باشد؛ یعنی یک دسی‌متر مکعب. پس هر متر مکعب، هزار لیتر است. یک میلیلیتر، یک‌هزارم لیتر، دقیقا برابر یک سانتیمتر مکعب است که در پزشکی و خودرو، سیسی خوانده میشود.
این رابطه‌ها، تبدیل‌های متریک را ساده می‌کنند: برای متر مکعب به لیتر، در هزار ضرب کنید؛ برای لیتر به میلیلیتر هم، در هزار. یک نکتهٔ جالب: یک لیتر آب خالص در دمای حدود ۴ درجهٔ سلسیوس، تقریبا یک کیلوگرم جرم دارد. این رابطه، از تعریف‌های اولیهٔ دستگاه متریک آمده و برای حساب‌های ذهنی بسیار مفید است.
گالن؛ دو گالن متفاوت
گالن، رایج‌ترین یکای حجم در آمریکاست؛ سوخت، شیر و رنگ با گالن فروخته می‌شوند. اما دو گالن متفاوت وجود دارد. گالن آمریکا، حدود ۳٫۷۸۵ لیتر و گالن انگلیس، حدود ۴٫۵۴۶ لیتر است. تفاوت این دو، بیش از ۲۰ درصد است. پاینت و کوارت هم همین تفاوت را دارند: پاینت آمریکا حدود ۴۷۳ میلیلیتر و پاینت انگلیس حدود ۵۶۸ میلیلیتر است. در بیشتر منبعهای امروزی، بهویژه آمریکایی، گالن آمریکا منظور است؛ اما در متن‌های قدیمی‌تر انگلیسی، کانادایی و برخی منبعهای دیگر، ممکن است گالن انگلیس به کار رفته باشد.
این تفاوت، بهویژه در مصرف سوخت مهم است. خودرویی که ۴۰ مایل بر گالن انگلیس مصرف دارد، حدود ۳۳ مایل بر گالن آمریکا مصرف دارد. برای تبدیل مصرف سوخت میان این یکاها و لیتر در صد کیلومتر، محاسبهٔ مصرف سوخت را ببینید.
پیمانه و قاشق؛ یکاهای آشپزی
دستورهای پخت آمریکایی، حجم را با پیمانه، قاشق غذاخوری و قاشق چای‌خوری می‌دهند. در این ابزار، یکاهای آمریکایی به کار رفته‌اند: یک پیمانه حدود ۲۳۷ میلیلیتر، یک قاشق غذاخوری حدود ۱۴٫۸ میلیلیتر و یک قاشق چای‌خوری حدود ۴٫۹ میلیلیتر. رابطه‌های میان آن‌ها ساده است: هر پیمانه ۱۶ قاشق غذاخوری و هر قاشق غذاخوری ۳ قاشق چای‌خوری است.
یک هشدار: پیمانه و قاشق در همهٔ کشورها یکسان نیستند. در برخی کشورها، پیمانهٔ متریک ۲۵۰ میلیلیتری رایج است و در استرالیا، قاشق غذاخوری ۲۰ میلیلیتر است، نه ۱۵. برای بیشتر دستورها، این تفاوت‌ها مهم نیستند؛ اما در شیرینی‌پزی که دقت مهم است، ببینید دستور از کدام کشور است. پیمانه‌ها و قاشق‌های خانگی ایرانی هم اندازهٔ استانداردی ندارند؛ برای دقت، از پیمانهٔ مدرج یا ترازو استفاده کنید.
| پیمانه | قاشق غذاخوری | میلیلیتر |
|---|---|---|
| ۱ | ۱۶ | حدود ۲۳۷ |
| ۱/۲ | ۸ | حدود ۱۱۸ |
| ۱/۳ | حدود ۵٫۳ | حدود ۷۹ |
| ۱/۴ | ۴ | حدود ۵۹ |
| ۱/۸ | ۲ | حدود ۳۰ |
حجم یا وزن در آشپزی؟
یکی از مشکل‌های رایج در تبدیل دستورهای پخت، اشتباه گرفتن حجم و وزن است. یک پیمانه، یکای حجم است و وزن آن به ماده بستگی دارد. یک پیمانه آب حدود ۲۳۷ گرم است، اما یک پیمانه آرد، بسته به نوع و چگونگی پر کردن، بسیار سبک‌تر است و یک پیمانه شکر، چیزی در میانه. برای تبدیل پیمانه به گرم، به چگالی ماده نیاز دارید. اونس هم دو معنا دارد: اونس مایع، یکای حجم، حدود ۲۹٫۶ میلیلیتر است و اونس معمولی، یکای وزن، حدود ۲۸٫۳ گرم. برای تبدیل وزن، تبدیل وزن را ببینید.
بطری‌ها و اونس مایع
در فروشگاه‌های آمریکایی، حجم نوشیدنی‌ها و مایع‌ها با اونس مایع نوشته میشود. بطری ۱۶٫۹ اونسی، تقریبا همان بطری نیم‌لیتری است؛ حدود ۵۰۰ میلیلیتر. قوطی ۱۲ اونسی، حدود ۳۵۵ میلیلیتر است. برای مقایسهٔ قیمت نوشیدنی‌ها در بسته‌بندی‌های مختلف، حجم را به لیتر تبدیل کنید و قیمت هر لیتر را مقایسه کنید.
متر مکعب؛ قبض آب و گاز
مصرف آب و گاز در قبض‌ها، به متر مکعب ثبت میشود. هر متر مکعب آب، هزار لیتر است؛ پس اگر قبض آب شما ۱۵ متر مکعب مصرف ماهانه نشان می‌دهد، خانواده‌تان ماهانه ۱۵ هزار لیتر آب مصرف کرده است. برای حس بهتر از این عدد، یک وان حمام معمولی، چند صد لیتر آب می‌گیرد. ظرفیت مخزن‌های آب خانگی هم معمولا به لیتر است؛ مخزن هزار لیتری، دقیقا یک متر مکعب است. برای محاسبهٔ دبی و جریان آب، تبدیل دبی را ببینید.
سیسی و حجم موتور
حجم موتور خودرو و موتورسیکلت، به سیسی یا لیتر بیان میشود و مجموع حجم سیلندرهای موتور است. موتور ۱۶۰۰ سیسی، ۱٫۶ لیتر است و موتور ۲۰۰۰ سیسی، ۲ لیتر. موتورسیکلت ۱۲۵ سیسی، حجمی ۱۲۵ میلیلیتری دارد. در آمریکا، حجم موتورهای قدیمی‌تر گاهی به اینچ مکعب گفته می‌شد؛ هر اینچ مکعب حدود ۱۶٫۴ سیسی است و موتور ۳۵۰ اینچ مکعبی، حدود ۵٫۷ لیتر.
بشکهٔ نفت
بشکهٔ نفت، یکای استاندارد تولید و تجارت نفت خام در جهان است و دقیقا ۴۲ گالن آمریکا، یعنی حدود ۱۵۹ لیتر است. وقتی می‌شنوید کشوری روزانه یک میلیون بشکه نفت تولید می‌کند، یعنی حدود ۱۵۹ میلیون لیتر در روز. قیمت جهانی نفت هم به ازای هر بشکه اعلام میشود. این بشکه، با بشکه‌های فلزی ۵۵ گالنی که برای نگهداری مواد به کار می‌روند، فرق دارد؛ آن بشکه‌ها حدود ۲۰۸ لیتر حجم دارند.
یخچال، فریزر و آکواریوم
ظرفیت یخچال و فریزر، در برخی کشورها به فوت مکعب و در بسیاری دیگر به لیتر اعلام میشود. یخچال ۲۰ فوت مکعبی، حدود ۵۶۶ لیتر است. اگر مشخصات یخچالی را از منبع آمریکایی می‌خوانید، فوت مکعب را به لیتر تبدیل کنید تا با مدل‌های دیگر مقایسه کنید. حجم آکواریوم‌ها هم در منبعهای آمریکایی به گالن است؛ آکواریوم ۵۵ گالنی، حدود ۲۰۸ لیتر آب می‌گیرد. برای محاسبهٔ حجم یک آکواریوم یا مخزن مستطیلی، طول و عرض و ارتفاع را به سانتیمتر ضرب کنید و بر هزار تقسیم کنید تا لیتر به دست آید.
داروی مایع و قاشق
مقدار داروهای مایع، مثل شربت‌ها، معمولا به میلیلیتر نوشته میشود. قاشق‌های خانگی اندازهٔ دقیقی ندارند و قاشق چای‌خوری خانگی ممکن است خیلی کمتر یا بیشتر از ۵ میلیلیتر باشد. برای دارو، همیشه از پیمانه یا سرنگ مدرجی که همراه دارو است استفاده کنید و مقدار را از پزشک یا داروساز بپرسید. این ابزار برای فهم عدد مفید است، نه برای تعیین مقدار مصرف دارو.
محدودیت مایع در پرواز
در بسیاری از فرودگاه‌ها، مایعاتی که در بار دستی همراه دارید، باید در ظرف‌هایی با حجم حداکثر ۱۰۰ میلیلیتر باشند. این حدود ۳٫۴ اونس مایع است و برچسب بسیاری از بطری‌های کوچک سفری، همین ۳٫۴ اونس را نشان می‌دهد. قانون‌های فرودگاه‌ها ممکن است تغییر کند؛ پیش از سفر، قانون فرودگاه مبدأ را بررسی کنید.
فوت مکعب و اینچ مکعب
فوت مکعب، حدود ۲۸٫۳ لیتر و اینچ مکعب، حدود ۱۶٫۴ میلیلیتر است. این یکاها در آمریکا برای حجم فضاها، مثل اتاق و صندوق عقب خودرو، و ظرفیت لوازم خانگی به کار می‌روند. صندوق عقب ۱۵ فوت مکعبی، حدود ۴۲۵ لیتر جا دارد. نکتهٔ مهم: فوت مکعب، مکعب فوت است؛ پس ضریب آن، مکعب ضریب فوت است. اگر فوت را به متر تبدیل کرده‌اید، برای فوت مکعب، آن ضریب را سه بار در خودش ضرب کنید.
حجم مخزن و ظرف‌های مستطیلی
برای محاسبهٔ حجم هر ظرف مستطیلی، از کارتن گرفته تا آکواریوم و مخزن، طول و عرض و ارتفاع را در هم ضرب کنید. اگر ابعاد به سانتیمتر باشند، حاصل به سانتیمتر مکعب است که با تقسیم بر هزار، لیتر میشود. آکواریومی ۸۰ در ۳۵ در ۴۰ سانتی‌متری، ۱۱۲ هزار سانتیمتر مکعب، یعنی ۱۱۲ لیتر حجم دارد. اگر ابعاد به متر باشند، حاصل متر مکعب است. برای مخزن‌های استوانه‌ای، مساحت قاعدهٔ دایره‌ای را در ارتفاع ضرب کنید؛ محاسبهٔ دایره مساحت قاعده را از روی قطر می‌دهد.
در عمل، ظرف‌ها را تا لبه پر نمی‌کنند؛ آکواریوم چند سانتیمتر خالی از بالا دارد و سنگ و شن هم جا می‌گیرند. پس حجم مفید، کمتر از حجم هندسی است. برای خرید فیلتر یا داروی آکواریوم، حجم واقعی آب را تخمین بزنید، نه حجم شیشه.
حجم در شیمی و آزمایشگاه
در آزمایشگاه شیمی، حجم محلول‌ها معمولا به میلیلیتر و گاهی به لیتر است و غلظت، به مول بر لیتر یا گرم بر لیتر بیان میشود. اشتباه میان میلیلیتر و لیتر، غلظت را هزار برابر تغییر می‌دهد. وسایل آزمایشگاهی هم دقت‌های متفاوتی دارند: بشر برای حجم تقریبی، استوانهٔ مدرج برای حجم نسبتا دقیق و پیپت و بورت برای حجم‌های بسیار دقیق. وقتی حجمی را تبدیل می‌کنید، نتیجه را با دقت همان وسیله گرد کنید. برای غلظت‌ها، تبدیل چگالی یکاهای جرم بر حجم را پوشش می‌دهد.
کشاورزی و آبیاری
در کشاورزی، حجم آب آبیاری معمولا به متر مکعب سنجیده میشود و سهم آب هر زمین، گاهی به متر مکعب در سال یا دبی چاه به لیتر بر ثانیه بیان میشود. یک میلی‌متر بارندگی روی یک متر مربع زمین، دقیقا یک لیتر آب است. پس بارش ۲۰ میلی‌متری روی یک هکتار زمین، ۲۰۰ متر مکعب، یعنی ۲۰۰ هزار لیتر آب است. این رابطهٔ ساده، برای برنامه‌ریزی آبیاری و ذخیرهٔ آب باران بسیار مفید است.
گاز و حجم در شرایط استاندارد
گازها برخلاف مایع‌ها، با فشار و دما حجمشان بسیار تغییر می‌کند. برای همین، حجم گاز در قبض‌ها و تجارت، معمولا به متر مکعب در شرایط استاندارد دما و فشار گزارش میشود. اگر در منبعی حجم گاز طبیعی را به فوت مکعب خواندید، تبدیل یکای حجم با این ابزار درست است؛ اما مقایسهٔ دو حجم گاز، فقط وقتی معنا دارد که در شرایط یکسان سنجیده شده باشند.
رنگ و مصالح ساختمانی
رنگ ساختمان معمولا در قوطی‌ها و گالن‌هایی با حجم مشخص فروخته میشود. در ایران، گالن رنگ اغلب به حجم حدود چهار لیتر اشاره دارد و ربع گالن حدود یک لیتر؛ اما این‌ها اندازه‌های تجاری‌اند و ممکن است دقیقا با گالن آمریکا برابر نباشند. حجم دقیق را از روی برچسب قوطی بخوانید. برای اینکه بدانید چقدر رنگ لازم دارید، مساحت دیوارها را حساب کنید و با پوشش هر لیتر رنگ، که روی قوطی نوشته شده، مقایسه کنید.
بتن و ملات هم به متر مکعب سفارش داده می‌شوند. برای دال یا فونداسیونی به ابعاد ۵ در ۴ متر و ضخامت ۱۵ سانتیمتر، حجم بتن ۵ ضرب در ۴ ضرب در ۰٫۱۵، یعنی ۳ متر مکعب است. معمولا کمی بیشتر سفارش می‌دهند تا ریخت‌وپاش و ناهمواری کف را جبران کند.
نوشیدنی‌ها و ظرف‌های آشپزخانه
ظرف‌های آشپزخانه، مثل قابلمه و کتری، گاهی ظرفیتشان را به لیتر و گاهی به کوارت نشان می‌دهند. قابلمهٔ ۴ کوارتی، حدود ۳٫۸ لیتر است. فلاسک‌ها و ماگ‌ها هم در منبعهای آمریکایی به اونس مایع‌اند؛ ماگ ۱۲ اونسی حدود ۳۵۵ میلیلیتر جا دارد. پیش از خرید ظرف از سایت‌های خارجی، ظرفیت را به لیتر تبدیل کنید تا با نیاز خود مقایسه کنید.
ترفندهای حساب ذهنی حجم
برای تبدیل‌های سریع بدون ابزار، چند تقریب ساده کمک می‌کند. گالن آمریکا به لیتر: ضرب در ۳٫۸، یا ضرب در ۴ و کم کردن پنج درصد. لیتر به گالن آمریکا: تقسیم بر ۴ و افزودن کمی. پیمانه به میلیلیتر: ضرب در ۲۴۰. اونس مایع به میلیلیتر: ضرب در ۳۰. قاشق غذاخوری به میلیلیتر: ضرب در ۱۵. این تقریب‌ها برای آشپزی و خرید روزمره کافی‌اند و خطایشان معمولا کمتر از چند درصد است. برای سوخت، دارو و کارهای فنی، عدد دقیق ابزار را به کار ببرید. یک عادت خوب هم این است که پس از هر تبدیل، نتیجه را با یکی از این تقریب‌ها بسنجید؛ اگر فاصلهٔ زیادی داشتند، احتمالا یکا را اشتباه انتخاب کرده‌اید یا گالن آمریکا و انگلیس در محاسبه جابه‌جا شده‌اند و باید دوباره بررسی کنید.
اشتباه‌های رایج
اشتباه اول، یکی گرفتن گالن آمریکا و انگلیس. اشتباه دوم، یکی گرفتن اونس مایع و اونس وزنی. اشتباه سوم، تبدیل پیمانه به گرم بدون توجه به چگالی ماده. اشتباه چهارم، تبدیل یکاهای حجم با ضریب یکاهای طول؛ یک متر مکعب هزار لیتر است، اما یک متر، ده دسی‌متر. اشتباه پنجم، استفاده از قاشق خانگی برای دارو.
ابزارهای مرتبط
برای همهٔ کمیت‌ها در یک صفحه، تبدیل واحد و برای مساحت، تبدیل مساحت را ببینید. بقیهٔ ابزارها در ابزارهای تبدیل واحد آمده‌اند.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی