فهرست مطالب
محاسبه بیمه بیکاری به کسی که به‌تازگی کارش را از دست داده کمک می‌کند بداند تا پیدا کردن کار بعدی چه درآمدی خواهد داشت و برای چند ماه. در ابزار بالا متوسط مزد ماهانهٔ مشمول بیمه در سه ماه آخر، تعداد افراد تحت تکفل، سال‌های سابقهٔ پرداخت حق بیمه و وضعیت تأهل را وارد کنید تا مقرری ماهانه، درصد مقرری نسبت به مزد، مدت دریافت و جمع کل مقرری نمایش داده شود. طبق قانون بیمهٔ بیکاری، مقرری ۵۵ درصد متوسط مزد است، برای هر فرد تحت تکفل ده درصد به آن اضافه میشود تا سقف ۸۰ درصد، و در هیچ حالتی از حداقل دستمزد کمتر نیست. برای مثال، کسی که متوسط مزدش ۴۰ میلیون تومان بوده و دو نفر تحت تکفل دارد، ماهانه ۳۰ میلیون تومان مقرری میگیرد. ادامهٔ صفحه شرایط، مهلت‌ها و نکته‌های مهم را توضیح می‌دهد.
راهنمای استفاده از محاسبه بیمه بیکاری
- متوسط حقوق ماهانهٔ سه ماه آخر (مبنای کسر حق بیمه) را وارد کنید.
- تعداد افراد تحت تکفل (حداکثر ۴ نفر) را مشخص کنید.
- سابقهٔ پرداخت حق بیمه به سال و وضعیت تأهل را وارد کنید.
محاسبه بیمه بیکاری؛ مقرری ماهانه چطور تعیین میشود؟
مبنای محاسبهٔ مقرری، متوسط مزد روزانهٔ بیمه‌شده در سه ماه آخر کار است؛ یعنی مزدی که حق بیمه بر اساس آن کسر شده است. این متوسط در ۳۰ ضرب میشود تا مزد ماهانهٔ مبنا به دست بیاید. مقرری پایه ۵۵ درصد همین مزد است. قانون برای کسانی که خانواده‌ای را اداره می‌کنند، به‌ازای هر نفر تحت تکفل ده درصد به این نسبت اضافه می‌کند، حداکثر برای چهار نفر، و سقف کل را ۸۰ درصد مزد قرار داده است. در نهایت اگر عدد به‌دست‌آمده از حداقل دستمزد ماهانهٔ همان سال کمتر باشد، مقرری تا حداقل دستمزد افزایش پیدا می‌کند. برای ۱۴۰۵ این حداقل ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است.
قاعدهٔ حداقل دستمزد اثر مهمی دارد. کسی که مزدش ۲۵ میلیون تومان بوده و فرد تحت تکفل ندارد، ۵۵ درصد مزدش حدود ۱۳٫۸ میلیون تومان میشود که کمتر از حداقل دستمزد است؛ پس مقرری او به ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان افزایش پیدا می‌کند. ابزار بالا در این حالت پیام توضیحی نمایش می‌دهد تا بدانید چرا عدد نهایی از ۵۵ درصد مزد بیشتر است.
جدول مقرری برای مزدها و تعداد تکفل مختلف
جدول زیر مقرری ماهانه را برای چند مزد رایج و تعداد مختلف افراد تحت تکفل نشان می‌دهد. اعداد با قواعد قانون بیمهٔ بیکاری و حداقل دستمزد ۱۴۰۵ محاسبه شده‌اند.
| متوسط مزد ماهانه | بدون تکفل | یک نفر | دو نفر | چهار نفر |
|---|---|---|---|---|
| ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ |
| ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۱۸٬۷۵۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۹٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰ |
مبالغ به تومان است. مزد مبنای بیمه سقفی دارد که سازمان تأمین اجتماعی هر سال اعلام می‌کند؛ اگر مزد شما بیشتر از این سقف بوده، حق بیمه و در نتیجه مقرری بیکاری بر اساس همان سقف محاسبه میشود. برای اطمینان، مزد مشمول بیمهٔ سه ماه آخر را از سوابق تأمین اجتماعی خود ببینید و همان را در ابزار وارد کنید.
بیمه بیکاری چند ماه پرداخت میشود؟
مدت دریافت مقرری به دو عامل بستگی دارد: سابقهٔ پرداخت حق بیمه و وضعیت تأهل یا داشتن فرد تحت تکفل. کسی که شش ماه تا کمتر از دو سال سابقه دارد، اگر مجرد باشد شش ماه و اگر متأهل باشد یا فرد تحت تکفل داشته باشد دوازده ماه مقرری میگیرد. با افزایش سابقه، این مدت پله‌به‌پله بیشتر میشود. برای سابقهٔ دو تا کمتر از پنج سال، ۱۲ و ۱۸ ماه؛ پنج تا کمتر از ده سال، ۱۸ و ۲۶ ماه؛ ده تا کمتر از پانزده سال، ۲۶ و ۳۲ ماه؛ پانزده تا کمتر از بیست سال، ۳۲ و ۳۸ ماه؛ بیست تا کمتر از بیست‌وپنج سال، ۳۸ و ۴۴ ماه؛ بیست‌وپنج تا کمتر از سی سال، ۴۴ و ۵۰ ماه؛ و برای سی سال سابقه و بیشتر، ۵۰ ماه برای همه.
مثلا کارگری متأهل با دو فرزند که هشت سال سابقه دارد و متوسط مزدش ۴۰ میلیون تومان بوده، ۲۶ ماه و هر ماه ۳۰ میلیون تومان مقرری میگیرد؛ جمعا حدود ۷۸۰ میلیون تومان، اگر در این مدت کار پیدا نکند. البته هدف بیمهٔ بیکاری حمایت در دورهٔ جست‌وجوی کار است و با پیدا شدن کار جدید، پرداخت قطع میشود.
چه کسانی بیمه بیکاری می‌گیرند؟
شرط اصلی، بیکاری غیرارادی است؛ یعنی کارگر بدون میل خودش کار را از دست داده باشد. اخراج، پایان قرارداد موقت و تمدید نشدن آن، تعطیلی یا ورشکستگی کارگاه، تعدیل نیرو و حوادث غیرمترقبه‌ای که کار را متوقف کرده‌اند، نمونه‌های بیکاری غیرارادی‌اند. شرط دوم، داشتن دست‌کم شش ماه سابقهٔ پرداخت حق بیمه است. کارگر باید آمادهٔ کار باشد، توانایی جسمی کار را داشته باشد و در صورت معرفی به کار مناسب، آن را نپذیرد تا مقرری قطع نشود. ثبتنام در مهلت قانونی هم شرط دیگری است که بعدتر توضیح می‌دهیم.
کسانی که خودشان استعفا داده‌اند، معمولا مشمول بیمهٔ بیکاری نیستند، چون بیکاری آن‌ها ارادی است. همچنین کسانی که بازنشسته شده‌اند یا مستمری ازکارافتادگی می‌گیرند، کسانی که کار جدیدی دارند و کارفرمایان و کارکنان مشمول قوانین استخدامی دولت، از این بیمه استفاده نمی‌کنند. اگر دربارهٔ وضعیت خود تردید دارید، مثلا کارفرما شما را وادار به نوشتن استعفا کرده، موضوع را در ادارهٔ کار مطرح کنید؛ استعفای اجباری اگر اثبات شود، ممکن است بیکاری غیرارادی شناخته شود.
مهلت ثبتنام؛ اشتباهی که مقرری را از بین می‌برد
درخواست بیمهٔ بیکاری باید حداکثر ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری ثبت شود. بسیاری از کارگران به امید بازگشت به کار، پیدا کردن سریع شغل جدید یا تمام شدن تسویه‌حساب صبر می‌کنند و این مهلت از دست می‌رود. ثبتنام دیرهنگام ممکن است باعث شود مقرری فقط از تاریخ ثبتنام محاسبه شود یا اصلا پذیرفته نشود. ثبتنام از طریق سامانهٔ بیمهٔ بیکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا مراجعه به ادارهٔ کار محل کارگاه انجام میشود. مدارکی مثل کارت ملی، مدرکی که پایان کار را نشان می‌دهد و اطلاعات حساب بانکی را آماده داشته باشید.
پس از ثبتنام، پرونده بررسی میشود و ممکن است از کارفرما هم دربارهٔ علت پایان کار استعلام شود. اگر کارفرما ادعا کند کارگر استعفا داده یا ترک کار کرده، پرونده ممکن است به مراجع حل اختلاف ارجاع شود. هرچه مدارک روشن‌تری از علت پایان کار داشته باشید، مثل نامهٔ پایان قرارداد یا ابلاغ اخراج، روند سریع‌تر پیش می‌رود.
مقرری کی قطع میشود؟
مقرری بیمهٔ بیکاری تا پایان مدت قانونی ادامه دارد، مگر اینکه یکی از دلایل قطع پیش بیاید. مهم‌ترین دلیل، اشتغال دوباره است؛ کسی که کار جدیدی پیدا می‌کند باید آن را اعلام کند و دریافت هم‌زمان مقرری و حقوق تخلف است که باید بازپرداخت شود. امتناع از پذیرفتن کار مناسبی که از طرف ادارهٔ کار پیشنهاد شده، شرکت نکردن در دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای که معرفی شده، دریافت مستمری بازنشستگی یا ازکارافتادگی و خروج از کشور هم از دلایل قطع مقرری هستند. اگر مقرری شما قطع شد و فکر می‌کنید دلیل آن درست نیست، می‌توانید اعتراض کنید.
بیمه بیکاری و سابقهٔ بازنشستگی
یکی از مزیت‌های کمتر شناخته‌شدهٔ بیمهٔ بیکاری این است که مدت دریافت مقرری، جزو سابقهٔ پرداخت حق بیمه محسوب میشود. یعنی کسی که دو سال مقرری بیکاری گرفته، این دو سال در سابقهٔ بازنشستگی‌اش حساب میشود و نیازی نیست برای آن جداگانه حق بیمه بپردازد. این ویژگی برای کسانی که به سن بازنشستگی نزدیک‌اند، اهمیت زیادی دارد. همچنین در دورهٔ دریافت مقرری، معمولا پوشش بیمهٔ درمانی هم برای بیمه‌شده و خانواده‌اش ادامه پیدا می‌کند.
بیمه بیکاری کنار حق سنوات و عیدی
بیمهٔ بیکاری جایگزین مطالبات پایان کار نیست. کارگری که اخراج شده یا قراردادش تمام شده، علاوه بر مقرری بیکاری، حق سنوات و عیدی به نسبت کارکرد و مرخصی‌های استفاده‌نشده را هم از کارفرما طلب دارد. این دو مسیر جدا از هم هستند: مطالبات پایان کار را کارفرما می‌پردازد و مقرری بیکاری از صندوق بیمهٔ بیکاری که با سهم کارفرمایان تأمین میشود. حق سنوات را با محاسبه حق سنوات و عیدی را با محاسبه عیدی حساب کنید. اگر تسویه‌حساب با کارفرما طول می‌کشد، ثبتنام بیمهٔ بیکاری را به تأخیر نیندازید.
مثال کامل: از روز بیکاری تا برنامهٔ مالی
فرض کنید کارگری متأهل با یک فرزند، پس از شش سال کار در یک کارخانه، به دلیل تعدیل نیرو کارش را از دست داده است. متوسط مزد مشمول بیمهٔ او در سه ماه آخر ۳۵ میلیون تومان بوده است. با یک نفر تحت تکفل، نسبت مقرری ۶۵ درصد و مقرری ماهانه حدود ۲۲٫۷۵ میلیون تومان است. با شش سال سابقه و تأهل، مدت دریافت ۲۶ ماه است. او باید ظرف ۳۰ روز ثبتنام کند، سنوات شش ساله یعنی حدود شش ماه مزد ثابت و عیدی روزهای کارکرد امسال را هم از کارفرما بگیرد.
حالا بخش برنامه‌ریزی آغاز میشود. مقرری حدود دو‌سوم درآمد قبلی است، پس هزینه‌های ماهانه باید متناسب شود. اگر قسط وامی دارد، با محاسبه اقساط وام ببیند آیا میشود با بانک دربارهٔ تمدید مدت و کاهش قسط صحبت کرد. حق سنوات را بهتر است خرج روزمره نکند و در جایی امن و نقدشونده نگه دارد تا اگر جست‌وجوی کار طولانی شد، پشتوانه داشته باشد. محاسبه پس‌انداز ماهانه کمک می‌کند ببیند این پشتوانه چند ماه هزینه را پوشش می‌دهد.
پرسش‌هایی که پیش از ثبتنام بپرسید
پیش از ثبت درخواست، چند پرسش را برای خودتان روشن کنید. آیا علت پایان کار شما مکتوب است؟ اگر نیست، از کارفرما نامهٔ پایان کار بخواهید. آیا سابقهٔ بیمهٔ شما در سامانهٔ تأمین اجتماعی کامل ثبت شده؟ اگر ماه‌هایی کم است، پیش از ثبتنام پیگیری کنید. آیا تعداد افراد تحت تکفل شما در سوابق بیمه ثبت شده؟ مقرری اضافه برای تکفل فقط به افرادی تعلق میگیرد که به عنوان تحت تکفل شناخته شده‌اند. و در نهایت، آیا مزد سه ماه آخر شما واقعی ثبت شده؟ برخی کارفرمایان حق بیمه را بر اساس مزدی کمتر از مزد واقعی پرداخت می‌کنند و این کار مقرری بیکاری را هم کم می‌کند. اگر چنین است، موضوع را با تأمین اجتماعی و ادارهٔ کار در میان بگذارید.
کارگران فصلی، ساختمانی و قراردادهای کوتاه
کارگرانی که قراردادهای کوتاه‌مدت پشت سر هم دارند یا در کارهای فصلی مشغول‌اند، اغلب نمی‌دانند آیا بیمهٔ بیکاری به آن‌ها می‌رسد یا نه. قاعده همان است: اگر دست‌کم شش ماه سابقهٔ پرداخت حق بیمه داشته باشند و بیکاری‌شان غیرارادی باشد، مشمول‌اند. پایان قرارداد فصلی هم بیکاری غیرارادی است. اما در کارهای فصلی که هر سال تکرار می‌شوند، ممکن است مقررات خاصی دربارهٔ فاصلهٔ بین فصل‌ها اعمال شود و بهتر است پیش از ثبتنام، وضعیت خود را از ادارهٔ کار بپرسید. سابقهٔ چند کارفرمای مختلف هم با هم جمع میشود؛ یعنی کسی که در سه کارگاه مختلف در مجموع سه سال سابقهٔ بیمه دارد، با همین سه سال در جدول مدت قرار میگیرد.
کارگران ساختمانی که بیمهٔ آن‌ها از طریق صندوق ویژهٔ کارگران ساختمانی پرداخت میشود، وضعیت متفاوتی دارند و ممکن است مشمول همهٔ مزایای بیمهٔ بیکاری عادی نباشند. همچنین کسانی که بیمهٔ خویش‌فرما یا اختیاری پرداخت می‌کنند، چون کارفرمایی سهم بیمهٔ بیکاری را برای‌شان نپرداخته، معمولا مشمول بیمهٔ بیکاری نیستند. اگر در یکی از این گروه‌ها هستید، عدد ابزار را فقط برای تخمین در نظر بگیرید و شرایط دقیق را از تأمین اجتماعی بپرسید.
جست‌وجوی کار در دوران مقرری
بیمهٔ بیکاری برای این طراحی شده که فرصت پیدا کردن کار مناسب را فراهم کند، نه اینکه جایگزین کار شود. ادارهٔ کار ممکن است در این دوره شما را به فرصت‌های شغلی یا دوره‌های آموزش مهارت معرفی کند و شرکت در آن‌ها شرط ادامهٔ مقرری است. از این دوره‌ها به چشم فرصت نگاه کنید؛ مهارتی که در دوران بیکاری یاد می‌گیرید، ممکن است شغل بعدی شما را بهتر از شغل قبلی کند. اگر به کسب‌وکار شخصی فکر می‌کنید، بدانید که شروع فعالیت درآمدزا هم معمولا به معنی پایان دریافت مقرری است و باید اعلام شود.
یک تصمیم مهم در این دوره، انتخاب بین پذیرفتن اولین پیشنهاد کاری و صبر برای پیشنهاد بهتر است. قانون از شما خواسته کار مناسب را رد نکنید، اما کار مناسب یعنی کاری که با مهارت و سابقهٔ شما تناسب داشته باشد. اگر پیشنهادی با مزدی بسیار کمتر یا در شغلی کاملا نامرتبط به شما داده شد، دربارهٔ مناسب بودن آن با ادارهٔ کار گفت‌وگو کنید. در همهٔ این مراحل، پیام‌ها و نامه‌ها را نگه دارید تا اگر اختلافی پیش آمد، مدرک داشته باشید.
چند نکتهٔ پایانی
قانون بیمهٔ بیکاری از سال ۱۳۶۹ اجرا میشود و قواعد اصلی آن، یعنی نسبت ۵۵ درصد، افزایش برای تکفل و جدول مدت، در این سال‌ها ثابت مانده است. اما حداقل دستمزد هر سال تغییر می‌کند و همین روی کف مقرری اثر دارد. ابزار بالا با حداقل دستمزد ۱۴۰۵ کار می‌کند و با اعلام حداقل دستمزد سال بعد به‌روز میشود. اگر مالیات حقوق شغل بعدی برایتان سؤال است، محاسبه مالیات حقوق را ببینید و سایر ابزارهای حقوق و دستمزد و مالی را در صفحهٔ محاسبه‌گرهای مالی و بانکی پیدا کنید.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی