فهرست مطالب
محاسبه مصرف بنزین با این ابزار، با دو عدد انجام میشود: مسافتی که پیموده‌اید و لیتر سوختی که برای آن مصرف شده است. ابزار مصرف را به سه شکل نشان می‌دهد: لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، کیلومتر بر لیتر و مایل بر گالن آمریکا. اگر مسافت یک سفر و قیمت هر لیتر سوخت را هم بنویسید، مقدار سوخت لازم برای آن سفر و هزینهٔ آن به تومان حساب میشود. نمونهٔ پیش‌فرض، ۴۲۰ کیلومتر با ۳۵ لیتر است که مصرفی حدود ۸٫۳ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر یا ۱۲ کیلومتر بر لیتر می‌دهد؛ برای سفری ۹۰۰ کیلومتری، ۷۵ لیتر سوخت لازم است. قیمت سوخت را با نرخ روزی که خودتان می‌پردازید جایگزین کنید.
راهنمای استفاده از محاسبه مصرف بنزین
- باک را پر کنید، کیلومترشمار را صفر کنید و پس از مدتی رانندگی، دوباره باک را پر کنید.
- مسافت پیموده‌شده و لیتر بنزین زده‌شده در بار دوم را وارد کنید.
- برای برآورد هزینه، مسافت سفر و قیمت هر لیتر بنزین را وارد کنید.
محاسبه مصرف بنزین؛ روش باک پر
دقیق‌ترین روش خانگی برای سنجش مصرف واقعی، روش باک پر است. باک را تا جایی که پمپ خودکار قطع میکند پر کنید و کیلومترشمار سفر را صفر کنید. مثل همیشه رانندگی کنید؛ هرچه مسافت بیشتر، نتیجه دقیق‌تر. سپس دوباره در همان جایگاه یا جایگاهی مشابه، باک را تا همان حد پر کنید و لیتری را که پمپ نشان می‌دهد، یادداشت کنید. این لیتر، همان سوختی است که برای مسافت کیلومترشمار مصرف شده است. دو عدد را در ابزار وارد کنید.
چند نکته دقت را بالا می‌برد. باک را هر دو بار تا یک حد پر کنید؛ اگر بار دوم بیشتر یا کمتر پر کنید، نتیجه جابه‌جا میشود. مسافت را دست‌کم چند صد کیلومتر بگیرید تا خطای پر کردن، سهم کمتری داشته باشد. اندازه‌گیری را چند بار تکرار کنید و میانگین بگیرید. و عدد کامپیوتر خودرو را با این نتیجه مقایسه کنید؛ بسیاری از کامپیوترهای خودرو، مصرف را کمی کمتر از واقع نشان می‌دهند.
لیتر در ۱۰۰ کیلومتر یا کیلومتر بر لیتر؟
مصرف سوخت را به دو شکل اصلی بیان میکنند. لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، که در ایران و اروپا رایج است، می‌گوید برای ۱۰۰ کیلومتر چند لیتر لازم است؛ عدد کمتر، یعنی خودروی کممصرفتر. کیلومتر بر لیتر، که در برخی کشورها رایج است، می‌گوید با هر لیتر چند کیلومتر میشود رفت؛ عدد بیشتر، یعنی کممصرفتر. این دو، وارون هم‌اند: ۸ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، یعنی ۱۲٫۵ کیلومتر بر لیتر.
لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، برای حساب هزینه راحت‌تر است، چون مستقیم با مقدار سوخت متناسب است. یک نکتهٔ جالب: کاهش مصرف از ۱۲ به ۱۰ لیتر، در هر ۱۰۰ کیلومتر ۲ لیتر صرفه‌جویی است؛ اما کاهش از ۶ به ۴، با همان ۲ لیتر تفاوت، در کیلومتر بر لیتر، از حدود ۱۶٫۷ به ۲۵ می‌رسد. عددهای کیلومتر بر لیتر، صرفه‌جویی را در خودروهای کم‌مصرف بزرگ‌تر از واقع نشان می‌دهند.
مایل بر گالن؛ خودروهای آمریکایی و انگلیسی
در آمریکا، مصرف به مایل بر گالن آمریکا و در انگلیس، به مایل بر گالن انگلیس بیان میشود. ابزار، مایل بر گالن آمریکا را کنار نتیجه نشان می‌دهد. برای تبدیل، حدود ۲۳۵٫۲ را بر عدد مایل بر گالن آمریکا تقسیم کنید تا لیتر در ۱۰۰ کیلومتر به دست آید: ۳۰ مایل بر گالن، حدود ۷٫۸ لیتر. برای گالن انگلیس، که بزرگ‌تر است، عدد ۲۸۲٫۵ را به کار ببرید. اگر مصرف خودرویی را از سایت خارجی می‌خوانید، ببینید کدام گالن منظور است؛ تفاوت حدود ۲۰ درصد است.
| لیتر در ۱۰۰ کیلومتر | کیلومتر بر لیتر | مایل بر گالن آمریکا |
|---|---|---|
| ۵ | ۲۰ | حدود ۴۷ |
| ۶ | حدود ۱۶٫۷ | حدود ۳۹ |
| ۸ | ۱۲٫۵ | حدود ۲۹ |
| ۱۰ | ۱۰ | حدود ۲۳٫۵ |
| ۱۲ | حدود ۸٫۳ | حدود ۱۹٫۶ |
هزینهٔ سفر
با دانستن مصرف واقعی، هزینهٔ سوخت هر سفر را پیش از حرکت حساب کنید. مسافت سفر را بنویسید؛ ابزار، لیتر لازم را با ضرب مسافت در مصرف و تقسیم بر ۱۰۰ حساب میکند. قیمت هر لیتر را بنویسید تا هزینه به تومان نمایش داده شود. برای سفر رفت و برگشت، مسافت را دو برابر کنید. اگر سوخت را با نرخ‌های متفاوت می‌خرید، مثلا بخشی با سهمیه و بخشی آزاد، برای تخمین دقیق، هزینهٔ هر بخش را جداگانه حساب کنید یا میانگین وزنی قیمت را وارد کنید.
برای سفرهای گروهی، هزینه را بر تعداد سرنشینان تقسیم کنید. هزینهٔ سوخت فقط بخشی از هزینهٔ خودرو است؛ استهلاک، روغن، لاستیک و عوارض هم اضافه می‌شوند. برای مقایسهٔ سفر با خودرو و قطار یا هواپیما، هزینهٔ کل را برای هر نفر حساب کنید.
چرا مصرف واقعی بیشتر است؟
عدد مصرفی که سازندهٔ خودرو اعلام میکند، در آزمون‌های استاندارد آزمایشگاهی، با سرعت‌ها و شتاب‌های تعریف‌شده، سنجیده میشود. در رانندگی واقعی، عامل‌های زیادی مصرف را بالا می‌برند. ترافیک شهری و توقف و حرکت‌های پیاپی، مصرف را بسیار بیشتر از جاده میکند. کولر، بار سنگین، باربند سقفی، فشار کم باد لاستیک، شتاب‌گیری تند و سرعت زیاد در جاده، هر کدام مصرف را بالا می‌برند. موتور سرد هم در چند کیلومتر اول، سوخت بیشتری می‌سوزاند؛ پس مسیرهای کوتاه و پیاپی، پرمصرف‌اند.
چطور مصرف را کم کنیم؟
بسیاری از راه‌های کم کردن مصرف، رایگان‌اند. نرم رانندگی کنید: شتاب‌گیری و ترمز ناگهانی، سوخت را هدر می‌دهند؛ از دور ترافیک را ببینید و پیش از رسیدن، پا را از روی گاز بردارید. سرعت را در جاده معقول نگه دارید؛ مقاومت هوا با مجذور سرعت رشد میکند و مصرف در سرعت‌های بالا، سریع زیاد میشود. فشار باد لاستیک‌ها را مرتب، با عدد توصیه‌شدهٔ سازنده، تنظیم کنید. بار اضافه را از صندوق بردارید و باربند خالی را باز کنید. سرویس‌های دوره‌ای، مثل تعویض فیلتر هوا و شمع، را به موقع انجام دهید. برای تبدیل فشار باد لاستیک، تبدیل فشار را ببینید.
مقایسهٔ خودروها هنگام خرید
هنگام خرید خودرو، مصرف سوخت یکی از هزینه‌های اصلی سال‌های آینده است. اختلاف ۲ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، برای کسی که سالانه ۲۰ هزار کیلومتر رانندگی میکند، ۴۰۰ لیتر در سال است. این عدد را در قیمت هر لیتر ضرب کنید تا اختلاف هزینهٔ سالانه را ببینید. برای مقایسه، مصرف‌ها را با یک یکا و از یک نوع آزمون مقایسه کنید؛ مصرف ترکیبی یک خودرو را با مصرف جاده‌ای دیگری مقایسه نکنید.
خودروهای دوگانه‌سوز
در خودروهای دوگانه‌سوز، مصرف گاز طبیعی به متر مکعب در ۱۰۰ کیلومتر بیان میشود و این ابزار، برای آن هم کار میکند؛ کافی است به جای لیتر، متر مکعب را بنویسید و قیمت هر متر مکعب را وارد کنید. نتیجه، به جای لیتر، متر مکعب خواهد بود؛ فقط برچسب ابزار لیتر را نشان می‌دهد. برای مقایسهٔ هزینهٔ دو سوخت، هزینهٔ ۱۰۰ کیلومتر را با هر کدام جداگانه حساب کنید.
مصرف شهری و جاده‌ای
مصرف خودرو در شهر و جاده، تفاوت زیادی دارد. در شهر، توقف‌های پیاپی پشت چراغ و ترافیک، و شتاب‌گیری‌های مکرر، مصرف را بالا می‌برند؛ موتور در حال درجا کار کردن هم، بدون پیمودن مسافت، سوخت مصرف میکند. در جاده با سرعت ثابت و معقول، مصرف معمولا کمترین است. برای همین، اگر مصرف را فقط در یک نوع رانندگی بسنجید، عدد شما نمایندهٔ همهٔ رانندگی‌ها نیست. یک بار در شهر و یک بار در سفر جاده‌ای بسنجید تا دو عدد داشته باشید؛ برای برآورد هزینهٔ سفر، عدد جاده‌ای و برای هزینهٔ ماهانهٔ رفت‌وآمد، عدد شهری را به کار ببرید.
کولر و مصرف سوخت
کولر خودرو، با گرفتن نیرو از موتور، مصرف را بالا می‌برد؛ به‌ویژه در ترافیک شهری و هوای بسیار گرم. در سرعت‌های پایین شهری، باز کردن پنجره‌ها ممکن است کم‌هزینه‌تر باشد؛ اما در جاده و سرعت بالا، پنجرهٔ باز مقاومت هوا را زیاد میکند و ممکن است از کولر پرهزینه‌تر شود. مقدار دقیق این اثر به خودرو بستگی دارد. اگر کنجکاوید، مصرف را در دو سفر مشابه، یک بار با کولر و یک بار بی‌کولر، با همین ابزار بسنجید.
ثبت مصرف در طول زمان
نگه داشتن یک دفترچه یا جدول ساده از هر بار سوخت‌گیری، با تاریخ، کیلومترشمار و لیتر، تصویر دقیقی از مصرف خودرو در طول زمان می‌دهد. اگر مصرف ناگهان بالا رفت، بدون اینکه سبک رانندگی یا مسیرهایتان تغییر کرده باشد، ممکن است نشانهٔ ایرادی فنی، مثل فشار کم لاستیک، فیلتر هوای کثیف، شمع خراب یا حسگر معیوب باشد. همین افزایش مصرف، گاهی زودتر از هر چراغ هشداری، از مشکل خبر می‌دهد. برای حساب میانگین مصرف چند دوره، محاسبهٔ میانگین را ببینید.
مصرف و محیط‌زیست
هر لیتر بنزین که می‌سوزد، حدود ۲٫۳ کیلوگرم دی‌اکسید کربن تولید میکند. پس خودرویی با مصرف ۸ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، در هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۱۸ کیلوگرم دی‌اکسید کربن منتشر میکند. کم کردن مصرف، هم هزینه را کم میکند و هم آلودگی هوا و گازهای گلخانه‌ای را. در شهرهای آلوده، رانندگی نرم و سرویس منظم خودرو، سهم کوچک اما واقعی هر راننده در کیفیت هوای شهر است.
نمونهٔ کامل؛ برنامهٔ یک سفر خانوادگی
فرض کنید خانواده‌ای از تهران به شهری در فاصلهٔ حدود ۹۰۰ کیلومتر سفر میکند و مصرف جاده‌ای خودرویشان، با روش باک پر، حدود ۷٫۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر سنجیده شده است. برای رفت، ۹۰۰ ضرب در ۷٫۵ تقسیم بر ۱۰۰، یعنی ۶۷٫۵ لیتر سوخت لازم است و برای رفت و برگشت، ۱۳۵ لیتر. اگر باک خودرو ۵۰ لیتر جا دارد، برای رفت دست‌کم یک بار سوخت‌گیری در مسیر لازم است و بهتر است وقتی باک به ربع رسید، بنزین بزنید تا در جاده‌های خلوت، گرفتار نشوید. با وارد کردن قیمت هر لیتر، هزینهٔ کل سوخت سفر را هم پیش از حرکت می‌دانند و می‌توانند آن را میان مسافران تقسیم کنند.
تاکسی اینترنتی و رانندگی کاری
برای کسانی که با خودرو کار میکنند، مصرف سوخت بخش مهمی از هزینهٔ هر کیلومتر است. هزینهٔ سوخت هر کیلومتر، مصرف در ۱۰۰ کیلومتر ضرب در قیمت لیتر، تقسیم بر ۱۰۰ است. با این عدد و هزینه‌های دیگر، مثل استهلاک و سرویس و بیمه، هزینهٔ تمام‌شدهٔ هر کیلومتر به دست می‌آید که برای قیمت‌گذاری سفرها و فهمیدن سود واقعی لازم است. چون این رانندگی‌ها بیشتر شهری‌اند، مصرف را در شرایط کاری واقعی بسنجید.
خودروهای برقی و هیبریدی
خودروهای برقی، مصرف را به کیلووات‌ساعت در ۱۰۰ کیلومتر بیان میکنند. این ابزار برای سوخت مایع ساخته شده، اما همان حساب برای برق هم کار میکند: کیلووات‌ساعت شارژ را به جای لیتر و قیمت هر کیلووات‌ساعت را به جای قیمت لیتر وارد کنید. خودروهای هیبریدی، که هم موتور بنزینی و هم موتور برقی دارند، معمولا در شهر کم‌مصرف‌ترند، چون موتور برقی در ترافیک کار میکند و انرژی ترمز را بازیابی میکند.
باد لاستیک و مصرف
لاستیکی که باد کافی ندارد، سطح تماس بیشتری با جاده دارد و مقاومت غلتشی آن زیاد میشود؛ موتور برای همان سرعت، کار بیشتری میکند و سوخت بیشتری می‌سوزاند. لاستیک کم‌باد، زودتر هم فرسوده میشود و در ترمز و پیچ، رفتار بدتری دارد. فشار باد را دست‌کم ماهی یک بار و پیش از سفرهای طولانی، وقتی لاستیک‌ها سرد هستند، بسنجید و با عدد برچسب کنار درب راننده تنظیم کنید. این ساده‌ترین و ارزان‌ترین کار برای کم کردن مصرف است.
مصرف در سرعت‌های مختلف
بیشتر خودروها، کمترین مصرف را در سرعت‌های متوسط جاده‌ای دارند؛ معمولا حدود ۷۰ تا ۹۰ کیلومتر بر ساعت در دندهٔ بالا. در سرعت‌های بیشتر، مقاومت هوا که با مجذور سرعت رشد میکند، سهم اصلی مصرف را می‌گیرد. رانندگی با سرعت ۱۲۰ به جای ۹۰ کیلومتر بر ساعت، معمولا مصرف را به شکل محسوسی بالا می‌برد، در حالی که زمان سفر را فقط کمی کم میکند. برای سفرهای طولانی، این را حساب کنید: صرفه‌جویی در سوخت، گاهی ارزش چند دقیقه دیرتر رسیدن را دارد.
کپی و ثبت نتیجه
نتیجه‌های ابزار را یادداشت کنید تا در سوخت‌گیری‌های بعدی، با آن‌ها مقایسه کنید. ابزار چیزی ذخیره نمی‌کند و همهٔ محاسبه‌ها در مرورگر شما انجام میشود.
حجم باک و برد خودرو
با دانستن مصرف، برد خودرو با یک باک پر را هم میشود حساب کرد: حجم باک تقسیم بر مصرف، ضرب در ۱۰۰. خودرویی با باک ۵۰ لیتری و مصرف ۸ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، با باک پر حدود ۶۲۵ کیلومتر می‌رود. اما رانندگی تا خالی شدن کامل باک توصیه نمی‌شود؛ پمپ بنزین برقی با خود سوخت خنک میشود و رسوب‌های ته باک ممکن است وارد سیستم سوخت شوند. برای برنامه‌ریزی سفر، برد را با حدود سه‌چهارم باک حساب کنید تا حاشیهٔ امنی برای ترافیک و پیچ‌وخم جاده داشته باشید.
اشتباه‌های رایج
اشتباه اول، استفاده از لیتر بار اول به جای بار دوم در روش باک پر. اشتباه دوم، اندازه‌گیری در مسافت کوتاه که خطای پر کردن را بزرگ میکند. اشتباه سوم، مقایسهٔ مصرف واقعی با عدد کاتالوگ و انتظار برابری. اشتباه چهارم، یکی گرفتن گالن آمریکا و انگلیس در تبدیل مایل بر گالن. اشتباه پنجم، حساب هزینهٔ سفر فقط برای رفت.
ابزارهای مرتبط
برای تبدیل یکاهای حجم و طول، تبدیل حجم و تبدیل طول و برای ریال و تومان، تبدیل ریال به تومان را ببینید. بقیهٔ مبدل‌ها در ابزارهای تبدیل واحد آمده‌اند.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی