محاسبه هزینهٔ سیگار

راهنمای استفاده از محاسبه هزینه سیگار

1. تعداد نخ سیگار در روز و قیمت هر پاکت را وارد کنید.
2. تعداد نخ در هر پاکت و سال‌های سیگار کشیدن را مشخص کنید.
3. هزینه‌ها و برآورد عمر از دست رفته نمایش داده می‌شود.

محاسبه هزینه سیگار چطور انجام می‌شود؟

محاسبه ساده است، اما نتیجه اغلب غافلگیرکننده. ابزار ابتدا هزینهٔ روزانه را از تقسیم تعداد نخ در روز بر تعداد نخ در پاکت، ضرب در قیمت پاکت حساب می‌کند. کسی که روزی ده نخ از پاکت بیست‌تایی ۸۰ هزار تومانی می‌کشد، روزانه ۴۰ هزار تومان خرج می‌کند. سپس هزینهٔ ماهانه، سالانه و کل دوره را با ضرب همین عدد در تعداد روزها به دست می‌آورد. تعداد نخ‌های کشیده‌شده هم با ضرب تعداد روزانه در تعداد روزهای دوره محاسبه می‌شود.

این محاسبه قیمت ثابت را فرض می‌کند، در حالی که قیمت سیگار هر سال با تورم و افزایش مالیات بالا می‌رود. یعنی هزینهٔ واقعی سال‌های آینده از عدد ابزار بیشتر است و هزینهٔ سال‌های گذشته، به پول امروز، باز هم بیشتر. برای دیدن اثر تورم روی هزینه‌های سال‌های گذشته، محاسبه ارزش پول و تورم کمک می‌کند.

جدول هزینهٔ سیگار برای چند الگوی رایج

جدول زیر هزینهٔ سیگار را برای چند الگوی رایج مصرف با قیمت فرضی ۸۰ هزار تومان برای هر پاکت بیست‌تایی نشان می‌دهد. اگر قیمت سیگار شما متفاوت است، اعداد را به همان نسبت تغییر دهید یا از ابزار استفاده کنید.

مبالغ به تومان است. اگر سیگار شما گران‌تر است، مثلا پاکت ۱۲۰ هزار تومانی، هزینهٔ یک پاکت در روز به حدود ۴۴ میلیون تومان در سال و ۴۳۸ میلیون تومان در ده سال می‌رسد.

اگر همین پول را پس‌انداز می‌کردید

هزینهٔ سیگار فقط پولی نیست که خرج شده؛ فرصتی هم هست که از دست رفته. کسی که روزی یک پاکت ۸۰ هزار تومانی می‌کشد، ماهانه حدود ۲٫۴ میلیون تومان خرج سیگار می‌کند. اگر همین مبلغ را هر ماه در جایی با سود سالانهٔ ۲۰ درصد سرمایه‌گذاری می‌کرد، بعد از ده سال حدود ۹۱۶ میلیون تومان داشت؛ بیش از سه برابر پولی که خرج سیگار کرده بود. این تفاوت حاصل سود مرکب است که با محاسبه سود مرکب می‌توانید آن را با اعداد خودتان ببینید.

برای بسیاری از کسانی که قصد ترک دارند، تبدیل پول سیگار به یک هدف مشخص انگیزهٔ قوی‌ای است. روزی که سیگار را کنار می‌گذارید، یک حساب پس‌انداز جداگانه باز کنید و هر ماه همان مبلغی را که خرج سیگار می‌کردید به آن واریز کنید. محاسبه پس‌انداز ماهانه نشان می‌دهد این پول در چند ماه به هدفی مثل یک سفر، یک وسیلهٔ آرزویی یا پیش‌پرداخت خرید بزرگ‌تر می‌رسد. دیدن رشد این حساب، هر ماه یادآوری می‌کند که چرا ترک کرده‌اید.

هزینه‌هایی که در ابزار نیامده

عدد ابزار فقط قیمت خود سیگار است و بخش بزرگی از هزینهٔ واقعی را نشان نمی‌دهد. هزینه‌های درمانی بیماری‌های مرتبط با سیگار، از عفونت‌های مکرر تنفسی و مشکلات دندان و لثه تا بیماری‌های قلبی و سرطان، می‌تواند چندین برابر هزینهٔ خود سیگار باشد. حق بیمهٔ عمر برای افراد سیگاری معمولا بالاتر است. هزینهٔ فندک و زیرسیگاری، شست‌وشوی بیشتر لباس و پرده، رنگ کردن زودتر دیوارهای خانه و کاهش ارزش خودرویی که در آن سیگار کشیده شده هم، هزینه‌های کوچکی‌اند که روی هم جمع می‌شوند.

مهم‌تر از همه، هزینه‌ای است که با پول اندازه‌گیری نمی‌شود: اثر دود دست دوم بر سلامت همسر، فرزندان و دیگرانی که در کنار سیگاری‌اند. کودکانی که در معرض دود سیگار بزرگ می‌شوند، بیشتر به آسم، عفونت گوش و عفونت‌های تنفسی دچار می‌شوند.

سیگار و زمان زندگی

ابزار برای هر نخ سیگار، حدود بیست دقیقه از عمر را در نظر می‌گیرد. این عدد از پژوهش‌هایی آمده که کاهش امید به زندگی سیگاری‌ها را بر تعداد سیگارهای کشیده‌شده تقسیم کرده‌اند. برآوردهای قدیمی‌تر حدود یازده دقیقه بود و پژوهش‌های جدیدتر به حدود بیست دقیقه رسیده‌اند. این عدد میانگین جمعیتی است و برای یک فرد مشخص، دقیق نیست؛ برخی سیگاری‌ها عمر طولانی دارند و برخی خیلی زودتر بیمار می‌شوند. اما ترتیب بزرگی آن روشن است: کسی که ده سال روزی یک پاکت سیگار کشیده، با این برآورد حدود دو سال و نه ماه از امید به زندگی خود را از دست داده است.

نکتهٔ مهم‌تر از طول عمر، کیفیت آن است. سیگار سال‌هایی را که با بیماری مزمن، تنگی نفس و محدودیت فعالیت گذرانده می‌شوند، بیشتر می‌کند. بسیاری از سیگاری‌های قدیمی می‌گویند بیش از ترس از مرگ، از اینکه نمی‌توانند با نوه‌هایشان بازی کنند یا از پله بالا بروند، پشیمان‌اند.

بدن پس از ترک سیگار

خبر خوب این است که بدن خیلی زود پس از آخرین سیگار، شروع به بهبود می‌کند. طبق اطلاعاتی که سازمان‌های بهداشتی منتشر کرده‌اند، در حدود بیست دقیقه ضربان قلب و فشار خون شروع به پایین آمدن می‌کنند. در حدود دوازده ساعت، مونوکسید کربن خون به سطح طبیعی نزدیک می‌شود. در چند هفته تا چند ماه، گردش خون و عملکرد ریه بهتر می‌شود و سرفه و تنگی نفس کم می‌شود.

در بلندمدت، فواید بزرگ‌تر می‌شوند. پس از یک سال، خطر بیماری‌های قلبی عروقی تقریبا نصف فرد سیگاری می‌شود. پس از پنج تا پانزده سال، خطر سکتهٔ مغزی به فرد غیرسیگاری نزدیک می‌شود. پس از ده سال، خطر سرطان ریه حدود نصف فرد سیگاری است و خطر برخی سرطان‌های دیگر هم کم می‌شود. هر سنی که ترک کنید، فایده دارد؛ حتی کسانی که در دههٔ شصت زندگی ترک می‌کنند، سال‌هایی از امید به زندگی را برمی‌گردانند.

قلیان؛ تصوری نادرست از بی‌خطری

قلیان در ایران، به‌ویژه در میان جوانان و در جمع‌های دوستانه و خانوادگی، رواج زیادی دارد و بسیاری آن را کم‌ضررتر از سیگار می‌دانند. این تصور درست نیست. در یک جلسهٔ قلیان که ممکن است یک ساعت یا بیشتر طول بکشد، حجم دود استنشاق‌شده بسیار بیشتر از یک نخ سیگار است. دود قلیان هم نیکوتین، مونوکسید کربن، فلزات سنگین و مواد سرطان‌زا دارد و عبور آن از آب، این مواد را حذف نمی‌کند. طعم‌دهنده‌های میوه‌ای فقط تلخی دود را می‌پوشانند. استفادهٔ مشترک از یک قلیان هم خطر انتقال برخی بیماری‌های عفونی را دارد.

اگر قلیان می‌کشید، می‌توانید هزینهٔ آن را با همین ابزار حساب کنید؛ کافی است هزینهٔ هر جلسه را به‌عنوان قیمت پاکت و تعداد نخ در پاکت را یک وارد کنید و تعداد جلسه‌ها در روز را به‌عنوان تعداد نخ. برآورد زمان از دست رفته ابزار برای قلیان معتبر نیست، چون بر اساس سیگار ساخته شده است.

چرا ترک سیگار سخت است؟

نیکوتین اعتیادآور است و ترک آن با علائم محرومیت همراه است: میل شدید به سیگار، زودرنجی، اضطراب، بی‌قراری، مشکل تمرکز، افزایش اشتها و اختلال خواب. این علائم معمولا در چند روز اول شدیدترند و طی چند هفته کم می‌شوند. اما بخش سخت‌تر ترک، عادت است؛ سیگار با چای بعد از ناهار، سیگار پشت فرمان، سیگار در استراحت کاری یا با دوستان خاص. این لحظه‌ها ماه‌ها پس از ترک هم ممکن است میل به سیگار را بیدار کنند.

دانستن این واقعیت کمک می‌کند ترک را یک فرایند بدانید، نه یک لحظه. بسیاری از کسانی که موفق به ترک شده‌اند، چند بار تلاش کرده‌اند. هر تلاش، حتی اگر به بازگشت ختم شده، درس‌هایی دربارهٔ موقعیت‌های پرخطر می‌دهد که تلاش بعدی را موفق‌تر می‌کند.

روش‌هایی که به ترک کمک می‌کنند

ترک با برنامه، شانس موفقیت را بیشتر می‌کند. یک روز مشخص برای ترک انتخاب کنید، ترجیحا در هفته‌ای که فشار کاری کمتری دارید. پیش از آن روز، سیگار، فندک و زیرسیگاری‌ها را از خانه، خودرو و محل کار بیرون ببرید. موقعیت‌هایی را که شما را به سیگار می‌کشانند شناسایی کنید و برای هر کدام جایگزینی آماده داشته باشید؛ مثلا پس از غذا به‌جای سیگار، کمی پیاده‌روی کنید یا مسواک بزنید. به خانواده و دوستان بگویید که ترک کرده‌اید و از آن‌ها بخواهید جلوی شما سیگار نکشند.

جایگزین‌های نیکوتین مثل آدامس و چسب نیکوتین و برخی داروها که با تجویز پزشک مصرف می‌شوند، شانس موفقیت را به‌طور قابل‌توجهی بالا می‌برند. ترکیب دارو با مشاوره و پشتیبانی رفتاری، مؤثرترین روش شناخته‌شده است. در بسیاری از شهرها، کلینیک‌ها و مراکز خدمات سلامت، برنامه‌های ترک دخانیات دارند. از پزشک خانواده یا مرکز بهداشت نزدیک خود دربارهٔ این خدمات بپرسید. برخی افراد هم از اپلیکیشن‌های ترک سیگار استفاده می‌کنند که روزهای بدون سیگار، پول پس‌اندازشده و پیشرفت سلامت را نشان می‌دهند؛ هر ابزاری که انگیزهٔ شما را زنده نگه دارد، ارزش امتحان کردن دارد. مهم این است که تنها نمانید و از حمایت اطرافیان و متخصصان کمک بگیرید.

سیگار الکترونیکی چه؟

برخی افراد برای ترک سیگار به سیگار الکترونیکی روی می‌آورند. شواهد نشان می‌دهد که برای سیگاری‌های بزرگسال، جایگزینی کامل سیگار معمولی با سیگار الکترونیکی احتمالا ضرر کمتری دارد، چون فرایند سوختن تنباکو و بسیاری از مواد سمی دود حذف می‌شود. اما سیگار الکترونیکی بی‌خطر نیست، بیشتر انواع آن نیکوتین دارند و اعتیاد را ادامه می‌دهند و اثرات بلندمدت آن هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است. مصرف هم‌زمان هر دو، که در بسیاری از افراد رخ می‌دهد، فایدهٔ چندانی ندارد. برای نوجوانان و غیرسیگاری‌ها، شروع سیگار الکترونیکی هیچ توجیهی ندارد. اگر به این روش برای ترک فکر می‌کنید، با پزشک مشورت کنید.

روزهای اول ترک؛ چه انتظاری داشته باشیم؟

سه تا پنج روز اول پس از آخرین سیگار، معمولا سخت‌ترین روزهاست، چون سطح نیکوتین بدن به صفر می‌رسد و علائم محرومیت به اوج خود می‌رسند. میل شدید به سیگار معمولا به صورت موج‌هایی می‌آید که چند دقیقه طول می‌کشند و می‌روند. دانستن همین نکته کمک می‌کند؛ وقتی موج میل آمد، به خودتان یادآوری کنید که تا چند دقیقهٔ دیگر می‌گذرد و در این فاصله کاری انجام دهید، مثل نوشیدن یک لیوان آب، چند نفس عمیق، قدم زدن یا تماس با دوستی که از تصمیم شما حمایت می‌کند.

پس از دو تا چهار هفته، بیشتر علائم جسمی محرومیت کم می‌شوند. از این مرحله به بعد، چالش اصلی موقعیت‌های عادتی و لحظه‌های استرس یا شادی است که پیش‌تر با سیگار همراه بودند. بسیاری از بازگشت‌ها در همین ماه‌های اول و در مهمانی‌ها یا روزهای پرفشار رخ می‌دهد. از پیش برای این موقعیت‌ها برنامه داشته باشید و اگر یک نخ کشیدید، آن را شکست کامل ندانید؛ دوباره به مسیر برگردید. یک لغزش، ترک را از بین نمی‌برد؛ ادامه دادن سیگار پس از لغزش است که آن را از بین می‌برد.

سیگار، خانواده و دود دست دوم

یکی از قوی‌ترین انگیزه‌های ترک برای بسیاری از والدین، فرزندان‌شان است. دود دست دوم، یعنی دودی که غیرسیگاری‌ها استنشاق می‌کنند، و حتی بقایای دودی که روی لباس، مبلمان و دیوارها می‌نشیند، برای کودکان و زنان باردار خطرناک است. سیگار کشیدن در بالکن یا کنار پنجره، اثر دود را از بین نمی‌برد. اگر هنوز آماده ترک کامل نیستید، دست‌کم خانه و خودرو را کاملا بدون دود نگه دارید. این قدم کوچک هم برای سلامت خانواده و هم به‌عنوان تمرینی برای ترک کامل، ارزش زیادی دارد. کودکانی که والدین‌شان سیگار می‌کشند، بیشتر احتمال دارد خودشان هم در نوجوانی سیگاری شوند؛ ترک شما، الگویی است که فرزندان‌تان سال‌ها به یاد خواهند داشت.

نگرانی از چاقی پس از ترک

برخی افراد از ترس افزایش وزن، ترک را به تعویق می‌اندازند. افزایش وزن چند کیلوگرمی پس از ترک رایج است، چون نیکوتین اشتها را کم و متابولیسم را کمی بالا می‌برد و برخی افراد خوردن را جایگزین سیگار می‌کنند. اما فواید ترک سیگار برای سلامت، بسیار بیشتر از ضرر چند کیلوگرم اضافه وزن است. با فعالیت بدنی منظم، میان‌وعده‌های سالم مثل میوه و سبزی و توجه به کالری روزانه، این افزایش را می‌توان محدود کرد. کالری مناسب را با محاسبه کالری روزانه پیدا کنید و ورزش منظم را با محاسبه ضربان قلب هدف تنظیم کنید.

گام بعدی

اگر امروز تصمیم به ترک گرفته‌اید، عدد ابزار را یادداشت کنید و یک سال بعد دوباره به آن نگاه کنید؛ این بار به‌عنوان پولی که پس‌انداز کرده‌اید. ابزارهای دیگری که به سبک زندگی سالم‌تر کمک می‌کنند، در ابزارهای سلامت و تناسب اندام آمده‌اند. اگر بیماری زمینه‌ای دارید یا ترک با علائم شدید همراه است، از پزشک کمک بگیرید.