ساخت بارکد آنلاین

راهنمای استفاده از ساخت بارکد

1. نوع بارکد را انتخاب کنید (برای کالای فروشگاهی معمولا EAN-13).
2. عدد یا متن را وارد کنید؛ رقم کنترل در صورت نیاز خودکار اضافه می‌شود.
3. ارتفاع، عرض خطوط و رنگ را تنظیم کنید و فایل SVG یا PNG را دانلود کنید.

پیش از ساخت بارکد؛ تصویر بارکد با شمارهٔ بارکد فرق دارد

بیشترین سوءتفاهم دربارهٔ بارکد همین‌جاست. هر ابزاری، از جمله این ابزار، می‌تواند برای هر عدد سیزده‌رقمی تصویری درست و خوانا بسازد. اما اینکه آن عدد مال کالای شما باشد و در سیستم فروشگاه‌های زنجیره‌ای و سامانه‌های فروش آنلاین به نام شما شناخته شود، به ثبت رسمی نیاز دارد. شمارهٔ بارکد کالا در ایران را GS1 ایران صادر می‌کند؛ این سازمان پس از عضویت، یک پیشوند اختصاصی به شرکت شما می‌دهد و شما با آن پیشوند می‌توانید برای هر کالا و هر اندازهٔ بسته‌بندی، شمارهٔ یکتا بسازید.

اگر عددی را از خودتان برای کالا بسازید، ممکن است همان عدد قبلا به کالای دیگری اختصاص یافته باشد. نتیجه این است که صندوق فروشگاه با اسکن محصول شما، نام و قیمت کالای دیگری را نشان می‌دهد، یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای و بازارهای اینترنتی بزرگ اصلا کالای شما را نمی‌پذیرند. برای کاربردهای داخلی، مثل برچسب اموال، قفسه‌های انبار یا کالایی که فقط در مغازهٔ خودتان و با نرم‌افزار خودتان فروخته می‌شود، شمارهٔ رسمی لازم نیست؛ اما برای کالایی که قرار است به فروشگاه‌های دیگر برود، اول شماره بگیرید و بعد بارکد بسازید.

پیشوند ۶۲۶ چه چیزی را نشان می‌دهد؟

شمارهٔ نمونه‌ای که در ابزار می‌بینید با ۶۲۶ شروع می‌شود و بیشتر کالاهایی که شمارهٔ آن‌ها در ایران ثبت شده، همین سه رقم را در ابتدا دارند. این پیشوند به GS1 ایران اختصاص یافته است. خیلی‌ها گمان می‌کنند سه رقم اول بارکد کشور سازنده را نشان می‌دهد و با دیدن ۶۲۶ مطمئن می‌شوند کالا ایرانی است، یا با دیدن پیشوند دیگری نتیجه می‌گیرند کالا وارداتی است. اما این پیشوند فقط نشان می‌دهد شماره را کدام سازمان عضو GS1 صادر کرده است. شرکتی که در ایران ثبت شده می‌تواند کالایش را در کشور دیگری تولید کند و برعکس، کالایی که در ایران بسته‌بندی می‌شود ممکن است شمارهٔ شرکت مادری در کشور دیگر را داشته باشد.

بعد از پیشوند کشوری، چند رقم به شرکت اختصاص دارد و چند رقم بعدی را خود شرکت برای کالاهایش انتخاب می‌کند. تعداد رقم‌های هر بخش بسته به اندازهٔ پیشوندی که شرکت گرفته فرق می‌کند؛ شرکتی با کالاهای زیاد، پیشوند کوتاه‌تر و فضای بیشتری برای شماره‌گذاری کالا می‌گیرد. رقم سیزدهم همیشه رقم کنترل است و از دوازده رقم قبلی حساب می‌شود.

رقم کنترل چیست و چطور حساب می‌شود؟

رقم کنترل یک رقم اضافه است که از روی بقیهٔ رقم‌ها حساب می‌شود تا اگر بارکد اشتباه خوانده شد یا عددی اشتباه تایپ شد، خطا معلوم شود. بارکدخوان پس از خواندن خطوط، رقم کنترل را دوباره حساب می‌کند و اگر با رقم آخر نخواند، بارکد را رد می‌کند. همین سازوکار باعث می‌شود بارکد خراب به جای بوق اشتباه، اصلا بوق نزند و صندوقدار مجبور شود شماره را دستی وارد کند.

روش محاسبه برای EAN-13، EAN-8، UPC-A و شابک یکی است. دوازده رقم اول را از چپ در نظر بگیرید؛ رقم‌هایی که در جای فرد هستند، یعنی اول و سوم و پنجم و همین‌طور تا یازدهم، در یک ضرب می‌شوند و رقم‌هایی که در جای زوج هستند در سه. حاصل‌ها را جمع کنید، باقی‌ماندهٔ تقسیم مجموع بر ده را از ده کم کنید و اگر نتیجه ده شد، صفر بگذارید. برای شمارهٔ نمونهٔ ابزار، ۶۲۶۱۲۳۴۵۶۷۸۹، رقم‌های جای فرد ۶ و ۶ و ۲ و ۴ و ۶ و ۸ هستند که مجموعشان ۳۲ می‌شود و رقم‌های جای زوج ۲ و ۱ و ۳ و ۵ و ۷ و ۹ که مجموعشان ۲۷ است و ضرب در سه، ۸۱ می‌شود. مجموع کل ۱۱۳ است، باقی‌ماندهٔ آن بر ده ۳ است و ده منهای سه، ۷. پس شمارهٔ کامل ۶۲۶۱۲۳۴۵۶۷۸۹۷ است و ابزار هم همین عدد را با عنوان شمارهٔ نهایی زیر بارکد نشان می‌دهد.

بسیاری از کتابخانه‌های ساخت بارکد اگر رقم کنترل اشتباه بدهید، بی‌صدا آن را با رقم درست جایگزین می‌کنند. ظاهرا مشکلی پیش نمی‌آید، اما عددی که روی بسته چاپ می‌شود با عددی که شما در سیستم انبار یا سامانهٔ فروش ثبت کرده‌اید فرق خواهد کرد. ابزار ما این کار را نمی‌کند؛ اگر سیزده رقم وارد کنید و رقم آخر نادرست باشد، بارکد ساخته نمی‌شود و پیامی می‌گوید رقم آخر باید چه باشد. این سخت‌گیری عمدی است و جلوی یک خطای پرهزینه را می‌گیرد.

کدام نوع بارکد را انتخاب کنیم؟

انتخاب نوع بارکد به این بستگی دارد که بارکد کجا خوانده می‌شود و چه چیزی را باید نشان دهد. جدول زیر هشت نوع پشتیبانی‌شده را با نویسه‌های مجاز و کاربرد هر کدام کنار هم گذاشته است.

Code128 انعطاف‌پذیرترین گزینه برای کارهای داخلی است. هر ترکیبی از حروف و اعداد لاتین و نمادهای صفحه‌کلید را می‌پذیرد، طول ثابت ندارد و برای شماره‌های بلند هم بارکد نسبتا فشرده‌ای می‌سازد. اگر شمارهٔ اموال سازمان، کد قفسهٔ انبار یا شمارهٔ سفارش فروشگاه اینترنتی را بارکد می‌کنید، Code128 معمولا بهترین انتخاب است. ابزار برای این نوع تا صدوبیست نویسه را می‌پذیرد، اما بارکد خطی هرچه بلندتر شود، پهن‌تر می‌شود و بارکد صدنویسه‌ای در عمل روی برچسب جا نمی‌شود.

Code39 قدیمی‌تر است و فقط حروف بزرگ لاتین، رقم‌ها، فاصله و چند نماد مثل خط تیره، نقطه و علامت درصد را می‌پذیرد؛ ابزار حروف کوچک را خودکار به بزرگ تبدیل می‌کند. این نوع در مقایسه با Code128 پهن‌تر است، اما در برخی سیستم‌های صنعتی و نرم‌افزارهای قدیمی هنوز تنها گزینهٔ قابل خواندن است. ITF فقط عدد را می‌پذیرد و چون رقم‌ها را جفت‌جفت رمز می‌کند، تعدادشان باید زوج باشد؛ اگر فرد باشد، ابزار یک صفر به ابتدا اضافه می‌کند. این بارکد روی کارتن‌های مقوایی موج‌دار که چاپ ظریف رویشان دشوار است، بهتر از بقیه خوانده می‌شود.

بارکد فارسی؛ چرا ممکن نیست؟

هیچ‌کدام از بارکدهای خطی رایج حروف فارسی را پشتیبانی نمی‌کنند. Code128 فقط نویسه‌های مجموعهٔ پایهٔ انگلیسی را می‌شناسد و بارکدهای عددی فقط رقم می‌پذیرند. اگر می‌خواهید نام کالا یا توضیح فارسی را در یک کد قرار دهید، باید از کدهای دوبعدی استفاده کنید. ساخت QR کد متن فارسی را بی‌مشکل می‌پذیرد و با دوربین هر گوشی هوشمندی خوانده می‌شود. راه دیگر این است که در بارکد خطی یک کد لاتین کوتاه بگذارید و نام فارسی کالا را در نرم‌افزار انبار یا فروش به آن کد وصل کنید؛ همان کاری که فروشگاه‌ها با شمارهٔ سیزده‌رقمی می‌کنند.

شابک و ISSN برای ناشران

بارکد پشت جلد کتاب همان EAN-13 است که با پیشوند ۹۷۸ یا ۹۷۹ شروع می‌شود و عددش همان شابک سیزده‌رقمی کتاب است. ناشرانی که هنوز شابک ده‌رقمی قدیمی دارند، می‌توانند همان را وارد کنند؛ ابزار ۹۷۸ را به ابتدای نه رقم اول اضافه می‌کند و رقم کنترل تازه را با روش سیزده‌رقمی حساب می‌کند، چون رقم کنترل شابک ده‌رقمی روش محاسبهٔ دیگری دارد و ممکن است حتی حرف ایکس باشد. خط تیره‌های داخل شابک هم مشکلی ایجاد نمی‌کنند و ابزار آن‌ها را نادیده می‌گیرد.

شابک کتاب‌های ایرانی را خانهٔ کتاب صادر می‌کند و ابزار فقط تصویر بارکد آن را می‌سازد. شابک ایران پس از ۹۷۸ با ۹۶۴ یا ۶۰۰ یا ۶۲۲ ادامه پیدا می‌کند که پیشوندهای اختصاص‌یافته به ایران در نظام شابک‌اند. برای نشریات ادواری هم ISSN به کار می‌رود که هفت رقم اصلی و یک رقم کنترل دارد. ابزار هفت یا هشت رقم ISSN را می‌پذیرد و آن را به بارکد استاندارد نشریات تبدیل می‌کند.

اندازهٔ چاپ و ضخامت خطوط

بارکدخوان پهنای نوارهای سیاه و سفید را اندازه می‌گیرد و برای همین، ضخامت خطوط مهم‌ترین تنظیم چاپی است. در ابزار ضخامت باریک‌ترین خط بین دو تا شش دهم میلی‌متر تنظیم می‌شود و پیش‌فرض سه دهم میلی‌متر است. استاندارد GS1 برای EAN-13 ضخامت اسمی ۰٫۳۳ میلی‌متر را تعریف می‌کند و چاپ در بازهٔ هشتاد تا دویست درصد این اندازه را مجاز می‌داند. جدول زیر نشان می‌دهد هر مقدار ضخامت در ابزار، چه درصدی از اندازهٔ اسمی است و پهنای کل بارکد EAN-13 با ناحیهٔ خالی دو طرف چقدر می‌شود.

همان‌طور که جدول نشان می‌دهد، کمترین مقدار ابزار برای کالای فروشگاهی از حد مجاز پایین‌تر است و فقط برای برچسب‌های داخلی با بارکدخوان‌های خوب مناسب است. برای کالایی که به فروشگاه می‌رود، سه دهم یا بیشتر انتخاب کنید. ارتفاع خطوط هم از هشت تا پنجاه میلی‌متر تنظیم می‌شود و پیش‌فرض هجده میلی‌متر است. کوتاه کردن ارتفاع بارکد، کاری که طراحان بسته‌بندی برای صرفه‌جویی در جا زیاد می‌کنند، خواندن با بارکدخوان دستی را سخت می‌کند، چون صندوقدار باید بارکد را دقیق‌تر جلوی دستگاه نگه دارد. برای کالاهای خرده‌فروشی ارتفاع را کمتر از پیش‌فرض نگیرید.

ابزار دو طرف بارکد چهار میلی‌متر فضای خالی می‌گذارد که به آن ناحیهٔ خاموش می‌گویند. بارکدخوان این فضا را برای تشخیص شروع و پایان بارکد لازم دارد و اگر طراح بسته‌بندی متن یا خط یا لبهٔ بسته را به بارکد بچسباند، خواندن مختل می‌شود. هنگام صفحه‌آرایی، فایل SVG را بدون بریدن حاشیه‌هایش در طرح بگذارید و اگر مجبور به کوچک کردن هستید، کل تصویر را به یک نسبت کوچک کنید، نه فقط پهنا یا فقط ارتفاع را.

رنگ، چاپگر و جنس برچسب

بارکدخوان‌ها با نور قرمز کار می‌کنند و تضاد بین خطوط و زمینه را در همین نور می‌بینند. بهترین ترکیب، خطوط سیاه روی زمینهٔ سفید است. خطوط آبی تیره، سبز تیره یا قهوه‌ای تیره هم روی زمینهٔ روشن معمولا خوانده می‌شوند، اما خطوط قرمز یا نارنجی، حتی اگر به چشم تیره به نظر برسند، در نور قرمز دستگاه تقریبا ناپدید می‌شوند. زمینهٔ قرمز، زرد یا سفید مناسب است و زمینهٔ آبی و سبز و مشکی نه. ابزار رنگ خطوط و زمینه را آزادانه تغییر می‌دهد، پس انتخاب درست با شماست.

برای چاپ برچسب‌های زیاد، چاپگرهای حرارتی برچسب که در فروشگاه‌ها و انبارها رایج‌اند، بارکد تیز و خوانایی می‌سازند؛ فقط فایل PNG را با همان وضوح سیصد نقطه بر اینچ و بدون تغییر اندازه چاپ کنید. چاپگرهای جوهرافشان روی کاغذ معمولی گاهی جوهر را پخش می‌کنند و خطوط سیاه را پهن‌تر از اندازهٔ واقعی چاپ می‌کنند؛ در این حالت ضخامت خطوط را کمی بیشتر بگیرید. روی بسته‌های براق یا سطح‌های خمیده مثل بطری، بارکد را در جهتی بگذارید که خطوط در امتداد انحنا قرار بگیرند تا بارکد روی خمیدگی کشیده نشود.

آزمایش پیش از چاپ انبوه

پیش از سفارش چاپ هزاران بسته، یک نمونه در اندازهٔ واقعی چاپ کنید و آن را با بارکدخوانی که در فروشگاه یا انبار استفاده می‌شود امتحان کنید. اگر دسترسی به بارکدخوان ندارید، اسکنر QR کد در مرورگرهایی که تشخیص‌گر بارکد داخلی دارند، مثل کروم روی اندروید، بارکدهای خطی رایج را هم با دوربین گوشی می‌خواند و عدد را نشان می‌دهد تا مطمئن شوید همان عددی است که می‌خواستید. در مرورگرهای دیگر این ابزار فقط QR کد را می‌شناسد و برای بارکد خطی باید از اپلیکیشن بارکدخوان استفاده کنید. یک بار هم خودتان عدد زیر بارکد را با عددی که در سامانهٔ انبار یا فروش ثبت کرده‌اید مقایسه کنید؛ خطای یک‌رقمی در این مرحله، ارزان‌ترین خطایی است که می‌توانید پیدا کنید.

ابزارهای مرتبط

برای کالاهایی که قیمت‌گذاری می‌کنید، محاسبه درصد سود قیمت فروش را از روی قیمت تمام‌شده حساب می‌کند و ساخت فاکتور آنلاین برای صدور فاکتور فروش است. سایر ابزارهای کد و برچسب در صفحهٔ کیوآر کد و بارکد آمده‌اند.