فهرست مطالب
ساخت QR کد ساده‌ترین راه برای رساندن مخاطب از کاغذ و پوستر و ویترین به صفحهٔ گوشی است؛ از منوی رستوران و کارت ویزیت تا پوستر رویداد، بستهبندی محصول و اتصال مهمانان به وای‌فای. در ابزار بالا نوع محتوا را انتخاب کنید؛ لینک، متن، وای‌فای، تماس تلفنی، پیامک، ایمیل یا کارت ویزیت، و اطلاعات را وارد کنید. پیش‌نمایش QR کد همان لحظه ساخته میشود. در بخش طراحی میتوانید رنگ، طرح نقطه‌ها و لوگو را تغییر دهید و در پایان، خروجی SVG برای چاپ یا PNG برای وب و شبکه‌های اجتماعی بگیرید. کدها بدون واترمارک‌اند، تاریخ انقضا ندارند و برای استفادهٔ تجاری آزادند. همه‌چیز در مرورگر شما ساخته میشود و اطلاعاتی که وارد می‌کنید، جز در خود کد، جایی ذخیره نمی‌شود.
راهنمای استفاده از ساخت QR کد
- نوع QR کد را انتخاب کنید (لینک، متن، وای‌فای، تماس، پیامک، ایمیل یا کارت ویزیت).
- اطلاعات را وارد کنید؛ پیش‌نمایش همان لحظه به‌روز میشود.
- در بخش طراحی، رنگ، طرح نقطه‌ها و لوگو را تنظیم کنید.
- خروجی SVG (برای چاپ) یا PNG (برای وب و شبکه‌های اجتماعی) را دانلود کنید.
QR کد چیست و چطور کار میکند؟
QR کد، کوتاه‌شدهٔ عبارتی انگلیسی به معنای کد پاسخ سریع، بارکدی دوبعدی است که در میانهٔ دههٔ نود میلادی در ژاپن برای ردیابی قطعات خودرو در کارخانه‌ها ساخته شد. برخلاف بارکدهای معمولی که فقط در یک جهت اطلاعات دارند، QR کد اطلاعات را در هر دو جهت افقی و عمودی ذخیره میکند و به همین دلیل گنجایش بسیار بیشتری دارد. سه مربع بزرگ در گوشه‌های کد، الگوهای مکان‌یابی‌اند که به اسکنر کمک می‌کنند کد را از هر زاویه‌ای تشخیص دهد و بخواند.
هر QR کد از تعداد زیادی مربع کوچک سیاه و سفید به نام ماژول ساخته شده است. کوچک‌ترین نسخهٔ QR کد بیست‌ویک در بیست‌ویک ماژول دارد و بزرگ‌ترین آن، نسخهٔ چهلم، صدوهفتادوهفت در صدوهفتادوهفت. هرچه اطلاعات بیشتری در کد بگذارید، نسخهٔ بزرگ‌تر و ماژول‌های ریزتری لازم است. به همین دلیل، لینک کوتاه کدی ساده‌تر و خواناتر از لینک بلند می‌سازد.
گنجایش QR کد؛ چقدر اطلاعات جا میشود؟
بزرگ‌ترین QR کد، یعنی نسخهٔ چهلم با پایین‌ترین سطح تصحیح خطا، حداکثر ۷۰۸۹ رقم، یا ۴۲۹۶ نویسه از مجموعهٔ محدود حروف بزرگ انگلیسی و چند علامت، یا ۲۹۵۳ بایت دادهٔ آزاد را در خود جا می‌دهد. این عددها روی کاغذ بزرگ‌اند، اما در عمل کدی که به این سقف نزدیک شود، آن‌قدر ماژول ریز دارد که با گوشی معمولی و در اندازهٔ عادی چاپ، به سختی خوانده میشود. تجربهٔ کار با کدهای چاپی نشان می‌دهد که کدهای واقعا راحت‌خوان معمولا زیر صد نویسه محتوا دارند. اگر محتوا از ظرفیت کد بیشتر شود، ابزار به‌جای ساختن کد خراب، پیام می‌دهد که متن را کوتاه‌تر کنید یا سطح تصحیح خطا را پایین بیاورید؛ اما توصیهٔ ما این است که خیلی پیش از رسیدن به این مرز بایستید.
ساخت QR کد برای انواع محتوا
ابزار چند نوع محتوای رایج را پشتیبانی میکند. پرکاربردترین آنها لینک است؛ کافی است آدرس صفحه را وارد کنید و با اسکن کد، صفحه در مرورگر گوشی باز میشود. QR کد متنی برای پیام‌های کوتاه، کد تخفیف یا توضیحات به کار می‌رود. QR کد تماس، با اسکن، شماره را آمادهٔ تماس میکند و QR کد پیامک، پیامی با متن از پیش نوشته‌شده به شماره‌ای مشخص آماده میکند. QR کد ایمیل هم ایمیلی با گیرنده، موضوع و متن آماده باز میکند.
دو نوع محتوای پرکاربرد دیگر، ابزارهای اختصاصی خودشان را هم دارند. ساخت QR کد وای‌فای کدی می‌سازد که مهمانان با اسکن آن، بدون تایپ رمز به شبکه وصل می‌شوند و QR کد کارت ویزیت اطلاعات تماس را طوری در کد می‌گذارد که با اسکن، مستقیما در مخاطبان گوشی ذخیره شود.
گام‌به‌گام ساخت QR کد در این ابزار
اول نوع محتوا را از بالای ابزار انتخاب کنید. با هر انتخاب، فیلدهای مربوط به همان نوع ظاهر میشود؛ برای لینک یک کادر آدرس، برای وای‌فای نام شبکه و رمز و نوع امنیت و گزینهٔ شبکهٔ مخفی، و برای کارت ویزیت نام، شماره، ایمیل، شرکت، سمت، وب‌سایت و آدرس. همین که اولین حرف را تایپ کنید، پیش‌نمایش کد سمت دیگر صفحه ساخته میشود و با هر تغییر به‌روز میشود؛ دکمه‌ای برای ساختن وجود ندارد و لازم هم نیست. زیر پیش‌نمایش، نسخهٔ کد، تعداد ماژول‌های هر ضلع و حجم محتوا به بایت نمایش داده میشود؛ این سه عدد نشان می‌دهد محتوای شما چقدر کد را پرتراکم کرده است. اگر برای یک لینک ساده عدد ماژول‌ها از پنجاه گذشت، وقت کوتاه کردن لینک است.
بعد اگر خواستید، بخش طراحی و رنگ را باز کنید. طرح نقطه‌ها سه حالت کلاسیک، گرد و نقطه‌ای دارد. رنگ کد و رنگ پس‌زمینه را با انتخابگر رنگ عوض کنید، سطح تصحیح خطا و پهنای حاشیه را تنظیم کنید و اگر لازم است لوگو بگذارید. در پایان، با دکمهٔ دانلود SVG یا PNG فایل را بگیرید. نام فایل نوع کد را نشان می‌دهد، مثلا کد لینک یا کد وای‌فای؛ اگر چند کد از یک نوع می‌سازید، بلافاصله پس از دانلود نامشان را عوض کنید تا در پوشه قاطی نشوند. پیش از استفادهٔ جدی، کد دانلودشده را با دوربین گوشی خودتان اسکن کنید و ببینید دقیقا به همان جایی می‌رود که می‌خواستید.
سطح تصحیح خطا؛ چرا کد آسیب‌دیده هم خوانده میشود؟
یکی از ویژگی‌های هوشمندانهٔ QR کد، تصحیح خطاست. بخشی از ماژول‌های کد، اطلاعات اضافی برای بازیابی دارند؛ یعنی اگر بخشی از کد کثیف، پاره یا پوشیده شود، اسکنر می‌تواند اطلاعات را از بقیهٔ کد بازسازی کند. QR کد چهار سطح تصحیح خطا دارد: L که حدود هفت درصد آسیب را تحمل میکند، M با حدود پانزده درصد، Q با حدود بیست‌وپنج درصد و H با حدود سی درصد. ابزار سطح مناسب را پیش‌فرض انتخاب میکند و در صورت نیاز میتوانید آن را تغییر دهید.
سطح بالاتر همیشه بهتر نیست؛ چون اطلاعات اضافی بیشتری لازم دارد، کد را پرتراکم‌تر یا بزرگ‌تر میکند و ماژول‌ها ریزتر می‌شوند. برای کدهایی که روی صفحهٔ نمایش نشان داده می‌شوند و آسیب نمی‌بینند، سطح پایین کافی است. برای کدهای چاپی معمولی، سطح M انتخاب متعادلی است. برای کدهایی که در محیط‌های بیرونی و در معرض آلودگی و فرسایش‌اند، یا کدهایی که لوگو در وسط‌شان دارند، سطح‌های بالاتر لازم است.
لوگو روی QR کد؛ چطور امن بگذاریم؟
بسیاری از کسب‌وکارها می‌خواهند لوگوی خود را وسط QR کد بگذارند تا کد هویت برند داشته باشد. لوگو در واقع بخشی از کد را میپوشاند و اسکنر آن بخش را به‌عنوان آسیب می‌بیند. اگر سطح تصحیح خطا کافی باشد، اسکنر اطلاعات را از بقیهٔ کد بازمی‌سازد. ابزار به محض اینکه لوگو انتخاب کنید، سطح تصحیح خطا را خودکار روی H می‌گذارد و انتخاب سطح را قفل میکند تا به اشتباه پایین نیاید. اندازهٔ کادر لوگو را هم ابزار تعیین میکند؛ پهنای آن حدود یک‌چهارم پهنای کد است، یعنی لوگو چیزی نزدیک شش درصد سطح کد را میپوشاند و فاصلهٔ امنی تا سقف سی درصد باقی می‌ماند. دور لوگو یک قاب هم‌رنگ پس‌زمینه کشیده میشود تا لبه‌های لوگو با ماژول‌های کناری قاطی نشود. اگر لوگو را در نرم‌افزار طراحی جداگانه روی کد می‌گذارید، همین منطق را رعایت کنید و هیچ‌وقت لوگو را روی سه مربع گوشه نگذارید؛ آن سه مربع برای پیدا کردن کد ضروری‌اند و هیچ سطح تصحیحی جای خالی آنها را پر نمیکند. حجم فایل لوگو باید کمتر از دو مگابایت باشد و قالب‌های PNG، JPG، WebP و SVG پذیرفته می‌شوند. لوگوی ساده با زمینهٔ شفاف بهتر از عکس شلوغ دیده میشود.
پس از افزودن لوگو، حتما کد را با چند گوشی مختلف، از جمله گوشیهای قدیمی‌تر و در نورهای مختلف، آزمایش کنید. کدی که روی گوشی شما خوانده میشود، ممکن است روی گوشی ارزان‌تر با دوربین ضعیف‌تر خوانده نشود. برای آزمایش، اسکنر QR کد را هم میتوانید روی تصویر کد امتحان کنید.
رنگ و طرح؛ زیبایی بدون از دست دادن خوانایی
QR کد لازم نیست سیاه و سفید باشد، اما قاعدهٔ اصلی این است که نقطه‌ها تیره و زمینه روشن باشد و تضاد کافی بین آنها وجود داشته باشد. رنگ‌های تیره مثل سرمه‌ای، سبز تیره یا قهوه‌ای روی زمینهٔ سفید یا کرم، معمولا بدون مشکل خوانده می‌شوند. برعکس کردن رنگ‌ها، یعنی نقطه‌های روشن روی زمینهٔ تیره، در بسیاری از اسکنرها مشکل‌ساز است و بهتر است از آن پرهیز کنید. رنگ‌های کم‌تضاد مثل زرد روشن روی سفید هم خوانایی را از بین می‌برند. ابزار این مورد را خودش بررسی میکند؛ اگر رنگ کد روشن‌تر از پس‌زمینه باشد یا نسبت تضاد دو رنگ از سه به یک کمتر شود، زیر پیش‌نمایش هشدار می‌دهد. گزینهٔ پس‌زمینهٔ شفاف هم برای وقتی است که می‌خواهید کد را روی طرح رنگی بگذارید؛ در این حالت مطمئن شوید زمینه‌ای که کد رویش می‌نشیند، روشن و یکدست است، نه عکس پرجزئیات یا بافت شلوغ.
طرح نقطه‌ها، مثلا گرد به‌جای مربع، و شکل الگوهای گوشه را هم می‌توان تغییر داد تا کد با هویت بصری برند هماهنگ شود. این تغییرها تا وقتی ساختار اصلی و تضاد حفظ شود، خوانایی را کم نمی‌کنند. هر تغییر طراحی را پیش از چاپ آزمایش کنید.
اندازهٔ چاپ و فاصلهٔ اسکن
یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها، چاپ QR کد در اندازهٔ خیلی کوچک است. قاعدهٔ سرانگشتی این است که اندازهٔ کد دستکم یکدهم فاصلهٔ اسکن باشد. کدی که روی کارت ویزیت از فاصلهٔ بیست سانتی‌متری اسکن میشود، با اندازهٔ دو در دو سانتیمتر کار میکند؛ اما کدی که روی پوستری در فاصلهٔ دو متری قرار دارد، باید دستکم بیست سانتیمتر باشد. هرچه محتوای کد بیشتر و ماژول‌ها ریزتر باشد، به اندازهٔ بزرگ‌تری نیاز است.
حاشیهٔ خالی دور کد هم اهمیت دارد. استاندارد QR کد، حاشیهٔ خالی به پهنای چهار ماژول در هر طرف را توصیه میکند تا اسکنر بتواند مرز کد را تشخیص دهد. طراحانی که کد را تنگ کنار متن یا تصویر می‌گذارند، گاهی کد را ناخوانا می‌کنند. در بخش طراحی ابزار، پهنای حاشیه از صفر تا هشت ماژول قابل تنظیم است و مقدار پیش‌فرض دو ماژول است که برای نمایش روی صفحه و بیشتر کاربردهای وب کافی است. برای چاپ، به‌ویژه وقتی کد کنار متن یا عکس قرار میگیرد، حاشیه را روی چهار بگذارید. اگر عمدا حاشیه را صفر می‌کنید تا خودتان در صفحه‌آرایی فضای خالی بگذارید، فراموش نکنید که این فضا باید هم‌رنگ پس‌زمینهٔ کد و خالی از هر نوشته و خطی باشد.
| فاصلهٔ اسکن | حداقل اندازهٔ پیشنهادی کد | نمونهٔ کاربرد |
|---|---|---|
| ۲۰ سانتیمتر | ۲ × ۲ سانتیمتر | کارت ویزیت، برچسب محصول |
| ۵۰ سانتیمتر | ۵ × ۵ سانتیمتر | منوی روی میز، بروشور |
| ۱ متر | ۱۰ × ۱۰ سانتیمتر | ویترین مغازه، استند |
| ۲ متر | ۲۰ × ۲۰ سانتیمتر | پوستر دیواری |
| ۵ متر | ۵۰ × ۵۰ سانتیمتر | بنر و بیلبورد کوچک |
این جدول بر پایهٔ همان قاعدهٔ یکدهم است و برای کدهای ساده با لینک کوتاه حساب شده است. اگر کد پرتراکم است، مثلا کارت ویزیت کامل یا لینک بلند، یک پله بزرگ‌تر بگیرید.
SVG یا PNG؟
ابزار دو قالب خروجی دارد. SVG قالبی برداری است؛ یعنی کد با هر اندازه‌ای که بزرگ یا کوچک شود، لبه‌هایش تیز می‌ماند. برای چاپ، به‌ویژه چاپ بزرگ مثل بنر و پوستر، و برای فرستادن به طراح گرافیک، SVG بهترین انتخاب است. PNG قالبی تصویری است که برای وب، شبکه‌های اجتماعی، ارائه‌ها و پیام‌رسان‌ها مناسب‌تر است. PNG در سه اندازهٔ ۵۱۲، ۱۰۲۴ و ۲۰۴۸ پیکسل ساخته میشود؛ اندازهٔ کوچک برای پروفایل و پیام‌رسان، اندازهٔ میانه برای وب‌سایت و اسلاید، و اندازهٔ بزرگ برای وقتی است که ناچارید با PNG چاپ کنید. کدی با پهنای ۲۰۴۸ پیکسل در چاپ سیصد نقطه بر اینچ، حدود هفده سانتیمتر پهنا پیدا میکند. هرگز تصویر کوچک را بعدا بزرگ نکنید، چون لبه‌ها مات می‌شوند و خوانایی کم میشود. دکمهٔ کپی تصویر هم کد را مستقیم در حافظهٔ موقت می‌گذارد تا در پیام‌رسان یا نرم‌افزار ارائه بچسبانید.
QR کد ایستا و پویا
QR کدهای این ابزار ایستا هستند؛ یعنی اطلاعات، مثلا لینک، مستقیما داخل کد ذخیره شده است. مزیت آن این است که به هیچ سرویس واسطه‌ای وابسته نیست، تاریخ انقضا ندارد و تا وقتی لینک مقصد کار کند، کد هم کار میکند. عیب آن این است که پس از چاپ، نمی‌توانید محتوا را تغییر دهید. QR کدهای پویا، که برخی سرویس‌ها ارائه میدهند، به لینک کوتاهی روی سرور خودشان اشاره می‌کنند که بعدا می‌توان مقصدش را عوض کرد؛ اما به آن سرویس وابسته‌اند و اگر سرویس متوقف شود، همهٔ کدهای چاپ‌شده از کار می‌افتند.
یک راه میانه و امن، استفاده از کد ایستایی است که به صفحهای از سایت خودتان اشاره کند؛ مثلا آدرس کوتاهی مثل منو در دامنهٔ خودتان. اگر بعدا خواستید مقصد را تغییر دهید، کافی است آن صفحه را به آدرس جدید هدایت کنید، بدون اینکه به سرویس شخص ثالثی وابسته باشید.
QR کد برای منوی رستوران و کافه
یکی از رایج‌ترین کاربردهای QR کد در سال‌های اخیر، منوی دیجیتال رستوران‌ها و کافه‌هاست. کد روی میز یا ورودی قرار میگیرد و مشتری با اسکن آن، منو را در گوشی می‌بیند. برای این کاربرد، لینک منو را طوری انتخاب کنید که بعدا بتوانید محتوای منو را به‌روز کنید، بدون اینکه کد عوض شود. کد را در اندازهٔ مناسب، با حاشیهٔ کافی و در جایی که نور خوب دارد قرار دهید و کنارش متن کوتاهی مثل «برای دیدن منو اسکن کنید» بنویسید؛ همه، به‌ویژه مشتریان مسن‌تر، نمی‌دانند با QR کد چه کنند.
ردیابی اسکن‌ها
اگر می‌خواهید بدانید چند نفر از طریق یک QR کد مشخص به سایت شما آمده‌اند، به لینک داخل کد پارامترهای ردیابی اضافه کنید. مثلا برای پوستر نمایشگاه، پارامترهایی بگذارید که منبع را پوستر و کمپین را نام نمایشگاه مشخص کند. ابزار ساخت لینک UTM این پارامترها را می‌سازد و ابزارهای تحلیل سایت، بازدیدهای این لینک را جداگانه نشان میدهند. به این ترتیب، اثر هر کد چاپی قابل اندازه‌گیری میشود.
اعتمادسازی؛ QR کدی که مخاطب بترسد اسکنش کند
با رواج QR کدها، کلاهبرداری با آنها هم رایج شده؛ کسی کد جعلی را روی کد اصلی می‌چسباند تا کاربر را به صفحهٔ جعلی پرداخت ببرد. برای اینکه مخاطب به کد شما اعتماد کند، کنار کد بنویسید به کجا می‌رود؛ مثلا نام سایت. از دامنهٔ رسمی خودتان استفاده کنید، نه لینک‌های کوتاه ناشناس. و کدهای نصب‌شده در فضاهای عمومی را دوره‌ای بررسی کنید که کسی رویشان کد دیگری نچسبانده باشد.
متن فارسی در QR کد
ابزار متن را با کدگذاری UTF-8 در کد ذخیره میکند و گوشیهای امروزی متن فارسی را درست نمایش میدهند. اما توجه کنید که هر حرف فارسی در این کدگذاری دو بایت جا میگیرد، در حالی که حروف و ارقام انگلیسی یک بایت. پس متن فارسی بلند، کد را خیلی سریع پرتراکم میکند. اگر پیام فارسی طولانی دارید، بهتر است آن را در صفحهای منتشر کنید و لینک آن صفحه را در کد بگذارید. لینک‌هایی که حروف فارسی دارند هم پس از کدگذاری بسیار طولانی می‌شوند؛ برای کد، لینک‌های کوتاه با حروف لاتین مناسب‌ترند.
ابزارهای مرتبط
برای کالاهای فروشگاهی که بارکد خطی لازم دارند، ساخت بارکد را ببینید. برای لینک مستقیم گفت‌وگو در واتساپ که میتوانید در QR کد بگذارید، ساخت لینک واتساپ کمک میکند. سایر ابزارهای این حوزه در صفحهٔ کیوآر کد و بارکد آمده‌اند.
آخرین بازبینی محتوا: · تیم تحریریه ابزار جیبی